Weight control hormones №1 ИНСУЛИН- INSULIN

Инсулин нь нойр булчирхайн бета эсээс ялгардаг даавар юм. Өдрийн турш тасралтгүй бага хэмжээгээр ялгарах бөгөөд хоол идсэний дараа их хэмжээтэй ялгардаг. Инсулин нь биеийн эд эсүүдийг цуснаас сахар шингээн авч энерги болгон зарцуулах эсвэл хадгалах үйлд тусална.

Инсулин нь биед өөх хуримтлуулдаг гол даавар юм. Инсулин өөхний эсүүдэд өөх хуримтлагдахыг нөхцөлдүүлэх ба хуримтлагдсан өөх задрах үйл явцыг хориглоно. Харин биеийн эсүүд инсулинд тэсвэртэй болоод ирвэл цусан дахь сахар, инсулины хэмжээ нэмэгдэнэ. Цусан дахь инсулины түвшин удаан хугацаанд өндөр байсантай холбоотой таргалалт болон метаболик синдром үүснэ. Хэтрүүлэн идэх ялангуяа чихэр, боловсруулсан нүүрс ус, түргэн хоол зэрэг нь цусан дахь инсулины түвшинг нэмэгдүүлэхээс гадна биеийн эсүүдийг инсулинд тэсвэртэй болгодог. Цусан дахь инсулины түвшинг хэвийн болгох, эсүүдийн инсулинд тэсвэртэй байдлыг эвдэхийн тулд ямар арга хэмжээ авах вэ?

 Үүнд:

1.      Фруктоз, сукроз, глюкоз огт хэрэглэхгүй байх

2.      Нүүрс усны хэрэглээг байж болох хамгийн бага түвшинд барих

3.      Уургыг тохируулж хэрэглэх (уураг нь богино хугацаанд инсулины түвшинг нэмэгдүүлэх боловч удаан хугацаанд тогтмол хэрэглээд байвал гэдэс харвинг багасгасанаар биеийн эсүүдийг инсулинд мэдрэмтгий болгож нөлөөлнө)

4.      Сайн өөх тос ид (маргарин биш цэвэр цөцгийн тос, шар тос, цөцгий, зөөхий гэх мэт) Өөх ихтэй загасны мах тогтмол идэх нь өлөн үеийн сахарыг буулгах нөлөөтэй. Хэрвээ загасны олдоц муу бол омега 3-ыг өдөрт 3 грамм хүртэлх капсулаар ууж хэрэглэнэ.

5.      Тогтмол дасгал хийж занших хэрэгтэй. Өдөр бүр 30-1 цаг алхах, шогших, гантел өргөх зэрэг эсэргүүцэлтэй дасгал хийгээд байвал 3-4 сарын дараанаас биеийн эсүүд инсулинд мэдрэмтгий болж ирдэг.

6.      Эсүүд нь инсулинд тэсвэртэй болчихсон метаболик синдромтой хүмүүсийн бие дэх магнийн хэмжээ эрүүл хүнтэй харьцуулахад багассан байдаг. Тиймээс өдөр бүр унтахын өмнө 400-500 грамм магнийг нэмэлтээр ууснаар инсулинд тэсвэртэй байдлыг бууруулах сайн нөлөөтэй.

7.      Ногоон цай тогтмол ууж хэрэглэх нь цусны сахарыг бууруулж, эсүүдийг инсулинд мэдрэмтгий болоход сайн нөлөө үзүүлнэ.

Дүгнэж хэлэхэд хэрвээ та том гэдэстэй бол, хэрвээ та тулай болон чихрийн шижин эмгэгтэй хэмээн оношлогдсон бол аль болох нүүрс ус огт  хэрэглэхгүй байхыг хичээж, тогтмол хөдөлгөөнтэй байгаарай хэмээн захих байна.

Advice for Diabetes №-2 Чихрийн шижин яагаад үүсдэг вэ?

Инсулин нь биемахбодид болж буй олон үйл явцыг хянаж оролцдог чухал даавар юм. Тиймээс энэхүү дааврын үйл ажиллагаа хямарсан үед биед мэдэгдэхүйц бэрхшээл учруулдаг, эмчлэхэд төвөгтэй өвчин эмгэг үүсдэг. Тэдгээрээс хамгийн бэрхшээлтэй нь биеийн эсүүд инсулин дааварт хариу урвал үзүүлэхээ больчихдог. Үүнийг эмнэлгийн хэлээр “ инсулинд тэсвэртэй байдал үүсэх” гэж нэрлэдэг. 2002 онд хийсэн судалгаагаар АНУ-ын нийт иргэдийн 32.2%-д нь инсулинд тэсвэртэй байдал хэдийн үүссэн байгаа нь илчлэгдсэн. Нийт махлаг бүсгүйчүүдийн 70% нь инсулинд тэсвэртэй болсон байдаг. Хэдийгээр эдгээр тоо баримт айдсын харанга дэлдэж буй хэдий ч нэгэнт үүссэн инсулинд тэсвэртэй байдлыг инсулинд мэдрэг болгон хувиргах боломж бас байгааг дуулгахад таатай байна.

Инсулин нь нойр булчирхайгаас ялгардаг даавар билээ. Гол үүрэг нь цусаар эргэлдэж буй биемахбодид хэрэгтэй шим тэжээлийн бодисуудыг зохих газар нь хүргэж, зохицуулах явдал юм. Хэдийгээр цусны сахартай холбогдож ажилладаг боловч өөх тос, уургийн солилцоонд мөн давхар нөлөөлдөг. Хэрвээ бид сахар ихтэй буюу нүүрс ус ихтэй бүтээгдэхүүн хэрэглэвэл тэр дороо цусан дахь сахарын хэмжээ ихэсдэг. Цусан дахь сахарын хэмжээ нэмэгдээд ирмэгц нойр булчирхай ажиллаж инсулиныг ялгаруулдаг. Цусаар инсулин аялахдаа биемахбодийн эд эсүүдэд өөрийн хэрэгцээ шаардлагаар цуснаас сахар авахыг уриалдаг. Ингээд цусан дахь сахарын багасч, эд эсүүдэд энергийн түлш болохоор очдог. Харин шаардлагатай энергиэс илүү гарсан түлш буюу сахар нь биед өөх болж хуримтлагддаг. Харамсалтай нь зарим нэг шалтгаанаас болоод эд эсүүд нь инсулинээ сонсохоо больж, инсулинд тэсвэртэй байдал үүсдэг. Энэ тохиолдолд цусан дахь сахарын хэмжээг багасгахын тулд нойр булчирхай илүү их инсулин үйлдвэрлэж цус руу хаядаг. Гэсэн хэдий ч цусан дахь сахарын хэмжээ буурдаггүй. Инсулин хэт ихээр үйлдвэрлэсэнтэй холбоотойгоор нойр булчирхайн эсүүд ядарч, гэмтэж эхэлдэг. Ингээд эргээд инсулин бага ялгарч улмаар гарахаа бүрмөсөн больдог. Эсүүд ч инсулинтэй холбоо тасарч, цусан дахь сахарын хэмжээ улам бүр ихэссээр эд эрхтнүүд гэмтэж, чихрийн 2-р хэлбэрийн шижин өвчин үүсдэг. Дэлхийн нийт амын 9% нь өвчилдөг энэхүү архаг эмгэг үүсэх гол шалтгаан нь энэ юм.

Тэгвэл яагаад инсулинд тэсвэртэй байдал үүсдэг вэ гэсэн асуулт урган гарах нь дамжиггүй. Яагаад гэвэл:
1. Цусны өөх тосны хэмжээ ихсэх. Цусан дахь чөлөөт өөхний хүчлүүд их хэмжээгээр нэмэгдсэн тохиолдолд биеийн булчингийн эсүүд сахарыг хүлээж авахаа больдог. Өөрөөр хэлбэл инсулин хичнээн хашгирсан ч тэд сонсохгүй болно. Ялангуяа бүсэлхий хэсгээр хэт таргалах нь эрхтнүүдийн дотор тарга үүссэнийг илтгэдэг. Дотор эрхтнүүд өөхлөөд ирэхээр чөлөөт өөхний хүчлүүдийг цусанд их хэмжээгээр хаядаг. Таргалалт яагаад үүсдэг вэ гэвэл илүүдэл илчлэгийн дүнд хуримтлагдах өөхөн давхаргатай холбоотой. Цаашлаад чөлөөт өөхний хүчлүүд нь үрэвслийн медиаторуудыг идэвхижүүлж, архаг үрэвслийг эхлүүлснээр инсулинд тэсвэртэй байдал улам бүр хүчээ аван батаждаг. Эндээс юу гэж ойлгох вэ гэвэл 2-р хэлбэрийн чихрийн шижинг эмчлэхийн тулд инсулинд тэсвэртэй байдлыг л инсулинд мэдрэг болгон хувиргах нь чухал. Одоогоор дэлхий дахинд мөрдөөд байгаа эмчилгээний протокол бол шалтгааны эсрэг эмчилгээ болж чаддаггүй. Цусны сахарыг буулгах эм тариа гэдэг бол ханиад хүрсэн үед халуун буулгах парацетамолтой адилхан л шинж тэмдгийн эмчилгээнд хэрэглэгддэг хүчин зүйлс юм. Хэрвээ үүсгэгч нян, вирусыг устгах эмчилгээ хийхгүй л бол хичнээн халууныг бууруулж, өвдөлтийг намдаалаа гээд тухайн өвчтөн маань бүрэн эдгэрэхгүй. Түүнтэй адилхан инсулинд тэсвэрт байдалтай тэмцэхгүй л юм бол та чихрийн шижин эмгэгээс ангижирч үл чадна. Харин чадвал таны өвчин бүрмөсөн эмчлэгдэнэ.

Advice for diabetes- Чихрийн шижинтэй тэмцэх зөвөлгөө №1

Сайн байцгаана уу? Монголд чихрийн шижинтэй, тулайтай хүмүүс ихэссээр байгаа нь цэвэр бидний идэш ууштай холбоотой гэдгийг та бүхэн юу эс андах билээ. Хамгийн гол нь эдгээр эмгэгээс болоод өвчтөн болон түүний ар гэрт олон бэрхшээл тулгардаг. Мэдлэг бол зэвсэг юм. Танд тус болно гэдэгт найдаж байна. Ингээд эхний зөвөлгөө ЧИХРИЙН ШИЖИНТЭЙ ХҮН ОГТ ХЭРЭГЛЭЖ БОЛОХГҮЙ, ҮРГЭЛЖ ТАТГАЛЗВАЛ ЗОХИХ ХҮНСНИЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮНҮҮДИЙ ЖАГСААЛТ эдгээрээс багыг ч болтугай бүү хэрэглээрэй гэж хүсье.

Огт идэж болохгүй чихрийн төрлийн бүтээгдэхүүнүүд

Доорх бүтээгдэхүүнүүд нь цусан дахь сахарын хэмжээг огцом ихэсгэх бөгөөд цусан дахь сахарын хэмжээг тогтмол барих үйл явцад саад учруулдаг. Тиймээс хоол хүнсэндээ огт хэрэглэж болохгүй. Хивэгнээс бусад бүх гурилан бүтээгдэхүүнүүд (цагаан, бүхэл үр, хөх тариа гэх мэт бүгд) шүлсэнд агуулагдах энзим болон хоол боловсруулах замын эрхтнүүдээс ялгарах энзимүүдийн ачаар цусанд орохдоо цэвэр элсэн чихрээс ялгаагүй болсон байдаг. 1 грамм нүүрс ус биед ороход цусан дахь сахарын хэмжээ 0.2 ммоль/л буюу 5 мг/Дл-ээр хэлбэлздэг. 1 ширхэг чихэргүй бохинд 1 гр нүүрс ус агуулагддаг. 1 цайны халбага салад амтлагчинд 1 гр нүүрс ус агуулагддаг. Сахар орлуулагчдаас нунтаг орлуулагч хэзээ ч бүү хэрэглэ. Зөвхөн шахмал буюу сахарин, цикламат, аспартам агуулсан сахар орлуулагчыг хэрэглэж болно.

Хоолны дэглэм барихад хэрэглэдэг болон чихэр агуулаагүй гэгдэх бүтээгдэхүүнүүд Хэдийгээр ширээний элсэн чихэр буюу сукроз агуулаагүй ч өөр төрлийн чихэр орлуулагчыг их хэмжээгээр агуулсан байдаг нь шүдэнд нөлөө бага үзүүлэх хэдий ч цусан дахь сахарын хэмжээг мэдэгдэхүйцээр ихэсгэдэг. Чихэр агуулаагүй гэх хүнсний бүтээгдэхүүнүүдэд агуулагдах цусан дахь сахарын хэмжээг ихэсгэх чихрүүдийн жагсаалтанд зөгийн бал, эрдэнэ шишийн сироп, лактоз, сорбитол, декстрин, дехтроз, малтоз, дулкитол, левулоз гэх мэт маш олон төрлийн нэр шошготой байж болохыг анзаарах хэрэгтэй. Фруктоз болон сорбитол нь глюкозыг бодвол арай хожуу цусан дахь сахарын хэмжээнд нөлөөлдөг ч бусад хүнстэй харьцуулахад маш хурдан сахар ихэсгэдэг. Хоолны дэглэмд зориулсан хүнсний бүтээгдэхүүнүүдэд дээрх чихэр орлуулагч байхгүй байлаа гэхэд адаглаад найрлаганд нь орсон багахан хэмжээний гурил хүртэл цусан дахь сахарыг огцом нэмэгдүүлэх шалтгаан болдог. Эдгээрээс сахар огт агуулаагүй чихрийн шижинтэй хүн хэрэглэх боломжтой бүтээгдэхүүнүүд нь зеро кола, Да Винчи брэндийн сироп, чихэргүй Жэлл Өү брэндийн желатин зэрэг болно.

Чихэр, хатуу чихэр, сахар агуулаагүй чихрүүд Сахар агуулаагүй хамгийн жижиг хэмжээний чихэр л гэхэд дотроо 2,5 грамм сорбитол агуулсан байдаг бөгөөд энэ нь цусан дахь сахарын хэмжээг 0.7 ммоль/л буюу 13 мг/Дл-ээр ихэсгэдэг. Тэгэхээр энэ чихрээс 10 ширхэгийг идэхэд л цусан дахь сахар 7 ммоль/л-ээр (125 мг/Дл) нэмэгдэнэ гэсэн үг юм. Энэхүү чихрэнд агуулагдах сорбитол нь сукрозын чихэрлэг байдлаас 3 дахин сул мөртлөө л хүний биед орохоороо цусны сахарт ингэж хүчтэй нөлөөлж байна гэж бодохоор бусад нь ямар нөлөө үзүүлдэг нь ойлгомжтой. Ширээний элсэн чихрээс үйлчилгээ нь удаж эхлэх ч цусан дахь сахарын хэмжээг 3 дахин ихээр нэмэгдүүлдэг хор уршигтай юм.

Зөгийн бал болон фруктоз Байгалийн сахар гэгдэх зөгийн бал болон эрдэнэ шишийн өндөр фруктозын агууламжтай сиропоос хэдхэн мл, граммыг идэхэд л 15 минутын дотор цусан дахь сахарын хэмжээ мэдэгдэхүйцээр нэмэгддэг.

Амттан болон нарийн боов Хэдийгээр нүүрс ус 0 гэж бичсэн байсан ч битгий ид. Сүү, гурил гэх мэт найрлаганд нь орсон бусад бүтээгдэхүүнүүд таны сахарыг огцом ихэсгэх нөлөөтэй. Тэгэхээр ганцхан нүүрс ус биш найрлаганд орсон бүх зүйлсийг нарийн чанд шалгаж байж идэх эсэхээ шийдэж байгаарай.

Талх болон жигнэмэг Цагаан гурил, хар гурил, бүхэл үр, хөх тарианы талх эсэхээс үл шалтгаалан нэг зүсэм талханд 12 болон түүнээс дээш грамм нүүрс ус агуулагддаг. Үр тариагаар хийгдсэн л бүтээгдэхүүн идэх юм бол ямраас үл шалтгаалан цусан дахь сахарын хэмжээ огцом нэмэгддэг.

Будаа ба гоймон Мөн л сахарыг ихэсгэдэг. Ямар төрөл байх нь хамаагүй. Тиймээс огт хэрэглэж болохгүй.

Хөнгөн зууш Чипс, жигнэмэг, бялуу, чихэр, самар зэргээс зөвхөн макадамийн самарнаас 6-12 ширхгийг л идэж болно. 6 ширхэг нь 1 грамм нүүрс ус агуулдаг. Харин бусад амттан, хөнгөн зууш 100% нүүрс ус байх нь элбэг тул хэзээ ч бүү идээрэй.

Уураглаг хөнгөн зууш Олон төрлийн самар, ширхэглэг хүнс агуулсан уураглаг саваа бүтээгдэхүүн эмийн сан болон супермаркетуудаар олноор зарагддаг. Эдгээр нь найрлаган дээрхээсээ илүү их хэмжээний нүүрс ус агуулдаг болох нь шалгалтаар тогтоогдсон тул битгий аваарай.

Сүү болон шинэхэн бяслаг Сүү энгийн элсэн чихэр болох лактозын нилээд өндөр хувиар агуулдаг учраас 5-10 мл-ээс илүү хэмжээгээр хэрэглэвэл цусан дахь сахарын хэмжээ огцом нэмэгддэг. Ялангуяа тослог багатай сүү байх тусмаа сахар их агуулдаг гэдгийг мартаж болохгүй. Харин 5 мл цөцгийнд 0.5 грамм нүүрс ус агуулдаг учраас сүүний оронд хэрэглэж болно.  Шинэхэн бяслаг нь хатуу удаан исгэсэн бяслагаа бодвол их хэмжээтэй лактоз агуулдаг учраас татгалзах хэрэгтэй.

Жимс болон жимсний шүүс Эдгээр нь энгийн болон нийлмэл нүүрс усыг агуулдаг. Усан үзэм, лимон гэх мэт гашуун амттай жимс нь гашууныг үүсгэгч бодисын нөлөө болохоос биш нүүрс ус агуулаагүй гэсэн үг биш юм. Тиймээс авокадогоос бусад төрлийн жимс идэж болохгүй. Шүүсийг нь бүр ч уух хэрэггүй юм. Өргөст хэмх, чинжүү, хаш зэрэг нь жимстэй адилхан витаминуудыг агуулахын зэрэгцээ целлулоз хэмээх удаан шингэдэг ширхэглэг бодис өргөнөөр агуулдаг  тул хүссэн хэмжээгээрээ хэрэглэж болно. Цусан дахь сахар нэмэгдэхгүй байхаас гадна хоол боловсруулах замын шингээлтэнд тустай.

Хүрэн манжин Чихэр амттай бусад хүнсний ногоонуудтай адилхан хүрэн манжин сахар ихээр агуулсан. Чихэрлэг хүрэн манжингаас ширээний элсэн чихрийг гаргаж авдаг тул огт идэж болохгүй.

Лууван Болсон лууван нь түүхийгээ бодвол илүү чихэрлэг амттай болсон байдаг. Тиймээс түүхий байхаасаа илүүтэй сахар нэмэгдүүлдэг. Халууны нөлөөгөөр нийлмэл нүүрс ус нь энгийн нүүрс ус болж задардагтай холбоотой. Жижигхээн лууван хэдхэн хэрчмийг идэж болно.

Эрдэнэ шиш Огт идэж болохгүй. Чихрийн шижинтэй хүн 1грамм эрдэнэ шиш идэхэд цусан дахь сахарын хэмжээ 0.3 ммоль/л (5мг/Дл)-оор нэмэгддэг.

Төмс Ялангуяа чанасан төмс нь чихэртэй мэт амтагдахгүй хирнээ цэвэр глюкоз шиг үйлчилж, цусан дахь сахарын хэмжээг огцом нэмэгдүүлдэг. Тийм учраас төмснөөс цаг үргэлж татгалзаж сурах хэрэгтэй. Цэцэгт цагаан байцааг болгоод, нухаад амтлаад идвэл яг нухсан төмс идсэн мэт санагддаг.

Улаан лооль болон улаан лоольны сүмс, кетчуп Улаан лооль нь хүнсний ногоо биш жимс юм. Тийм учраас маш чихэрлэг. Ялангуяа хоол хийхэд ашигладаг улаан лоольны сүмс нь болох үедээ глюкоз болж задардаг. Тиймээс аль болох болгосон улаан лооль битгий идээрэй. Түүхийгээр нь 1 усан үзмийн хэмжээтэй улаан лооль идэж болно. Мөн сонгино дотроо нүүрс ус их агуулдаг тул хоолыг амтлах төдийд л маш багаар хэрэглэж дадаарай.

Эрүүл хүнс гэгдэх боловсруулсан бүтээгдэхүүнүүд Эрүүл хүнсийг боловсруулж бэлтгээд зардаг дэлгүүрүүдээс хэзээ ч бүү бүтээгдэхүүн худалдаж ав. Хамгийн сайндаа ижил бүтээгдэхүүнээс эрүүл гэгдэх нь 1 л грамм нүүрс усаар бага байх нь олонтоо. Орц найрлаганд нь янз бүрийн хэлбэрээр нүүрс ус агуулагддаг тул энэ төрлийн бүтээгдэхүүнээс зайлсхийх нь зөв юм.

Gout- Тулай өвчний тухайд №2

Тулайтай хүнд зохимжтой хүнсний бүтээгдэхүүн байдаг уу?

Хэрвээ таны хоол хүнс витамин C ихтэй байвал тулайд эерэг нөлөө үзүүлнэ. Мөн түүнчлэн өдөрт 500-1500 мг витамин С –г нэмэлтээр ууж заншвал цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээ буурдаг. Учир нь витамин С нь шээсний хүчлийг шээсээр гадагшлуулах бөөрний үйл ажиллагааг дэмждэг. Зарим хүмүүст өндөр тунгаар авсан витамин С нь өтгөнийг шингэрүүлэх нөлөө үзүүлдэг. Уламжлалт эмчилгээнд интоор нь цусан дахь шээсний хүчлийг бууруулдаг гэж үздэг бөгөөд энэ нь судалгаагаар нотлогдсон болно.

Хамгийн чухал нь эрүүл зөв хооллох явдал юм.

Тэнцвэртэй эрүүл хооллолт нь бүх хүнд эерэг нөлөө үзүүлнэ. Эрүүл зөв хооллолттой хүн илүүдэл жинтэй байдаггүйгээс гадна биед хэрэгтэй бичил элементүүдийг хангалттай хэмжээнд хүртэл авч чаддаг. Доорх 4 бүлгийн хүнсийг өдөр бүр тэнцвэртэйгээр хэрэглэхийг хичээгээрэй.  Үүнд:

1.      Хангалттай жимс ногоо идэж байх

Болж өгвөл өдөрт 5 ширхэг жимс болон ногоо идэж занших хэрэгтэй. Эдгээр нь бие махбодид шаардлагатай ширхэглэг, витамин, эрдэс, аминхүчлүүдийг агуулдаг.

2.      Хангалттай гурил, гурилан бүтээгдэхүүн, төмс идэж байх

Төмсийг хальстай нь чанаж эсвэл жигнэж идэх, бүхэл үрийн гурилан бүтээгдэхүүн хэрэглэж дадаарай.

3.      Мах, загасны төрлийг зохимжит хэмжээнд хүртэл хязгаартайгаар хэрэглэх

Махыг нэг дор ихээр идэж болохгүй. Ихэнх рестораны стейк 180гр орчим жинтэй байдаг ба энэ нь тухайн хүний өдрийн хэрэглээнээс давсан тоо юм.

4.      Сүү сүүн бүтээгдэхүүнийг тодорхой хязгаартай хэрэглэх

Өдөрт 1 аяга сүү, 1 аяга тараг, шүдэнзний хайрцагны хэмжээтэй бяслаг идэх норм тогтоогоорой.

5.      Үйлдвэрийн аргаар боловсруулсан идээ ундаанаас бүрмөсөн татгалзах

Ялангуяа чихэртэй хийжүүлсэн ундаа, жүүсийг огт хэрэглэж болохгүй. (глюкоз фруктозын сироп, эрдэнэшишийн сироп найрлаганд нь орсон эсэхийг заавал шалгах, хэрвээ орсон бол хэрэглэхгүй байх нь зөв). Яагаад гэвэл эдгээр нь тулай үүсэхэд нөлөөлдөг нэг эрсдэлт хүчин зүйл бөгөөд нэгэнт тулай гэж оношлогдсон ч хэрэглэсээр байвал тулайн сэдрэлт үүсгэдэг аюултай. Эдгээр нь витамин, эрдэс бодис агуулдаггүй зүгээр л хоосон кал бүхий хүний биед ямар ч хэрэггүй бүтээгдэхүүнүүд билээ. Мөн варень болон бусад чихэрлэг боловсруулсан бүтээгдэхүүн худалдаж авахаас өмнө найрлагыг нь тогтож сайн харж байгаарай. Ихэнх үйлдвэрүүд үнэ хямдыг нь бодож өндөр фруктозын агууламж бүхий эрдэнэшишийн сиропыг өргөнөөр хэрэглэдэг болсон нь чихрийн шижин, тулайгаар өвчлөх эрсдлийг нэмэгдүүлж байна. Амархан шингэдэг нүүрс уснаас мөн татгалзаарай. Үүнд: цагаан гурил, будаа, цагаан гоймон, печень, торт зэрэг багтана.

Тулай ба архины хэрэглээ

 

Архи их уудаг бол тулайгаар өвдөх эрсдэл нэмэгдэнэ. Нэгэнт оношлогдсон өвчтнүүдийн хувьд архины төрлийн зүйл нэг дор их хэмжээгээр хэрэглэх нь тулайн сэдрэлт үүсэх урьдал нөхцөл болж өгдөг. Архи нь хэд хэдэн замаар цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, сэдрэлтийг өдөөдөг. Шар айраг нь исэх явцдаа пуриныг ихээр үүсгэн дотроо агуулдаг. Үүнээс гадна архины төрлийн ундаа нь элгэнд нөлөөлсөнөөр шээсний хүчил ихээр үүсэх үйл явцыг сэдээж өгдөг байна. Хэрвээ та архийг хэвийн хэмжээнээс хэтрүүлэн хэрэглэдэг бөгөөд тулайтай гэж оношлогдсон бол архины хэрэглээгээ хэвийн түвшинд хүртэл бууруулах нь маш чухал юм. Өөрөөр хэлбэл эрэгтэй хүн 7 хоногт 21 нэгж, эмэгтэй хүн 14 нэгжээс хэтрүүлж болохгүй. Архины нэг нэгж гэдэг нь:

1.      250 мл 3-4% шар айраг

2.      125 мл 11% дарс

3.      25 мл архи

4.      50 мл жимстэй архи  тус тус болно.

Тэгэхээр эрэгтэй та 7 хоногт нийтдээ 500 гр архи эсвэл 5 литр буюу 10 грушик шар айраг ууж болноо гэсэн үг. Үүнээс хэтрүүлвэл цусан дахь шээсний хүчил ихээр нэмэгдэнэ.

Ямар төрлийн алкохолыг хэрэглэвэл зохимжтой вэ?

    Зохистой хэмжээнээс хэтрүүлэхгүй хэрэглэж байгаа ч гэсэн шар айраг уудаг хүмүүс тулайгаар өвдөх эрсдэл архи, дарс уудаг хүмүүстэй харьцуулахад өндөр байгаа нь судалгаагаар харагдаж байна. Өдөрт 2 хундага дарс уудаг хүмүүстэй харьцуулахад өдөрт 2 шил шар айраг уудаг хүмүүс тулайгаар 2-2.5 дахин илүү өвчилдөг. Градус маш багатай шар айраг нь тулайн сэдрэлт өгөх эрсдэл багатай. Ихэнх алкохол хэрэглэдэг өвчтнүүд өмнөх өдөр нь алкохол ихээр хэрэглэсний дараа хөл хавдаад өвдчихлөө гэсээр ирдэг. Тиймээс хэдийгээр шээсний хүчил бууруулах эм тогтмол уудаг ч гэсэн архи их уусан л бол тулай сэдэрдэг.

Би маш их ус уух хэрэгтэй юу?

Өдөрт хамгийн багадаа 1.5литр ус уух хэрэгтэй. Ингэснээр үенд талст хэлбэрээр хадгалагдан үлдэх шээсний хүчлийг бөөрөөр хөөн зайлуулахад дөхөмтэй. Алкохолоос бусад төрлийн бүх шингэн шээсний хүчлийг гадагшлуулахад нөлөөлдөг.  Кофе нь цайтай харьцуулахад цусан дахь шээсний хүчлийг бага зэрэг бууруулах нөлөөтэй.

Тулайн эмийн эмчилгээ

2 төрлийн эмчилгээ байдаг. Үүнд:

1.      Хурц үрэвслийг намдаах буюу үрэвсэж улайсан үений өвдөлтийг намдаах эмчилгээ

2.      Урт хугацааны эмчилгээ буюу цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээг бууруулж, тулайн сэдрэлтээс сэргийлэх эмчилгээг хийнэ

Эхний цочмог үед эмч ихэвчлэн үрэвслийн эсрэг эм уухыг зөвлөдөг. Үүнд: ибупрофен, диклоденк, индометацин зэрэг эмүүд орно. Аспирин ууж болохгүй. Учир нь аспирин нь цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээг ихэсгэдэг. Хэрвээ дээрх үрэвслийн эсрэг эмүүдийг уугаад гаж нөлөөг нь тэсвэрлэж чадахгүй байгаа тохиолдолд стеройдын бүлгийн эмийг өгнө. Эсвэл колчицин өгдөг. Колчицин нь гаж нөлөө ихтэй эм учраас болж өгвөл хэрэглэхээс татгалзах хэрэгтэй. (дотор муухайрах, бөөлжих, шөрмөс татах, гүйлгэх гэх мэт) Нийт өвчтний зөвхөн 38%-д нь колчицин үйлчилдэг.

Хэрвээ сэдрэлт нь удаан үргэлжилсэн, олон үеийг хамарсан, бөөрөнд чулуу үүссэн бол аллопуринол гэдэг эмийг удаан хугацаагаар хэрэглэдэг. Пурин ихтэй хүнс хэрэглэхгүй байх хоолны дэглэм нь тэр бүрийд тус болдоггүй. Харин тулайн сэдрэлтээс сэргийлэхийн тулд хэвийн жиндээ очитлоо турах, өдөр бүр 2-3 литр ус ууж байх, архины хэрэглээг стандарт хэмжээнээс хэтрүүлэхгүй байх, шээс хөөх эм хэрэглэхгүй байх зэрэг болно.