Alcohol hangover mechanisms - Шарталтын эмгэг жам

Их хэмжээний согтууруулах ундаа хэрэглэсний дараа илрэх биемахбодийн болоод сэтгэцийн шинж тэмдгүүдийн нийлбэрийг шарталт гэнэ. Шарталтын үед илрэх шинж тэмдгүүдийг бүлэглэн жагсаавал:
1. Бүтцийн талаас ядрах, хамаг булчин сулрах, цангах
2.  Өвдөлтийн талаас толгой болон булчин өвдөх, хөндүүрлэх
3.  Хоол боловсруулах системийн талаас дотор муухайрах, бөөлжих, ходоод өвдөх
3.  Хоногийн нойрсох - сэрэх хэмнэлд гарах өөрчлөлт нь нойронд муудах, нүдний алимны түргэн хөдлөлтэй нойрсолтын хугацаа буурах, нүдний алимны түргэн хөдлөлийн илрэлгүй нойрсолтын хугацаа ихсэх
4.  Мэдрэхүйн талаас толгой эргэх, гэрэл, дуу чимээнд хэт мэдрэх болох
5.  Танин мэдэхүйн талаас анхаарал төвлөрөлт буурах
6.   Сэтгэл зүйн талаас сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшүүрлэл, уур уцаартай болох
7.    Симпатик мэдрэлийн системийн хэт идэвхижлийн шинжүүд болох салганах, хөлрөх, цусны даралт, зүрхний цохилт нэмэгдэх зэрэг шинжүүд тус тус илэрдэг байна. Эдгээр нь ямар төрлийн согтууруулах ундааг, хэр их хэмжээгээр хэрэглэснээс шалтгаалан өөр өөр байж болно. Ерөнхийдөө шарталт нь цусан дахь алкохолын хэмжээ буурч 0 болох үед маш хурцаар илэрч эхлээд 24 цаг үргэлжилнэ.Шарсан хүний зорилгот үйлийн гүйцэтгэл тааруу байдаг тул гэмтэх эрсдэл өндөр байдаг. Ерөнхийдөө удаан хугацаанд их уувал шартах магадлал өндөр. Гэхдээ хувь хүний онцлогоос шалтгаалаад зарим хүн ганц хоёр хундага татсан ч шартдаг байхад зарим хүн маш их уудаг боловч огт шартдаггүй байж болно.Сүүлд хийгдсэн судалгаануудаас харж байхад архичин хүн шартах нь бага байдаг гэсэн дүгнэлт өгч болохоор байна.

Архины биемахбодид үзүүлэх шууд нөлөө
1. Биемахбодь усгүйжих, элетролитүүдийн тэнцвэр алдагдах
Архи нь шээс хөөх үйлчилгээтэй. 250 мл шингэн дэхь 50 гр архи нь хэдхэн цагийн дотор биеэс 600мл-ээс 1 литр хүртэл шээсийг хөөж гаргадаг. Яаж тэр вэ гэвэл антидиуретик болон вазопрессин гэсэн даавруудын ялгарлыг саатуулчихдаг. Антидиуретик дааврын хэмжээ багасаад ирэхээр бөөр усаа дахин эргэн шимэгдүүлж авахаа больчихдог байна. За тэгээд дээр нь нэмээд бөөлжих, гүйлгэх, хөлрөх замаар биемахбодь дахин ус хийгээд бичил элементүүдээ алддаг. Багаас дунд зэргийн усгүйжлийн үед эмнэлзүйд ямар шинж илрэх вэ? ам цангах, бие сулрах, салстууд хатах, толгой эргэх, дотор муухайрах гэх мэт усгүйжлийн үеийн шинж тэмдгүүд шарталтын үед илэрдэг байна.
2. Хоол боловсруулах зам нөлөөлөх
Архи уунгуут шууд ходоодонд очиж үрэвсэл үүсгэх, мөн элгийг өөхлүүлэх аюултай. Үүнээс гадна ходоод, нойр булчирхай, 12 хуруу гэдэсний шүүрлийг ихэсгэж нөлөөлдөг учраас хэвлийн дээд хэсгээр өвдөх, дотор муухайрч, бөөлжих шинж илэрдэг байна.
3.  Цусны чихэр багасах
Архи уусны дараа элэг болон бусад эрхтний метаболизмд өөрчлөлт ордог. Элэг өөхлөх хандлагатайгаас гадна биеийн шингэнүүдэд сүүний хүчил хуримтлагддаг. (сүүн хүчлийн ацидоз) Эдгээр механизмаас болоод чихэр ялгарах үйл явц саатдаг. Архины гаралтай чихэр багасах нь хэд хоног хоол ундгүй дараалж уусан хүмүүст тохиолддог. Чихэр ялгаралтыг саатуулахаас гадна элгэнд гликоген хэлбэрээр нөөцлөгдөх үйл явцад саад учруулдаг.  Цусан дахь чихрийн хэмжээ багасаад ирэхээр тархи тэжээлгүйтэж ядрах, сульдах, сэтгэл санаа хоосорч гуниглах мэдрэмж төрдөг байна. Ялангуяа чихрийн шижинтэй, түүндээ эм уудаг бол архидах нь маш аюултай. Гипогликемийн шоконд орж нас барах эрсдэлтэй. 
4. Нойрны хэмнэл өөрчлөгдөх
Архи уусны дараа богино хугацаанд чанаргүй нойрсолт явагдана. Цусан дахь алкоголь-ний түвшин буураад ирэхээр эсрэгээр нойргүйдэлд хүргэдэг. Ихэвчлэн хүмүүс оройн цагаар архи уудаг нь тухайн өдрийн тайван унтаж амрах цагаас хороодог байна. Мөн архи нь залгиурын булчинг сулладаг учраас архи уусны дараа чангаар хухирч унтах хандлагатайгаас гадна зарим тохиолдолд унтаж байх үед амьсгал тасалддаг. Архи ууж байх үед биеийн температур буурдаг бол шарталтын үед өндөр болдог. Мөн архи нь шөнийн цагаар ялгардаг өсөлтийн дааварт саатуулах нөлөө үзүүлнэ. Өсөлтийн даавар нь ясны хөгжил, бусад уургийн синтез-д чухал нөлөөтэй. Мөн архи нь адренокортикотропный дааврыг ялгаруулах явцыг дэмжсэнээр кортизол ихээр ялгарна. Энэ нь нүүрс усны солилцоо хийгээд стресстэх процесст оролцдог даавар юм. Энэ замаар архи нойр хийгээд хүний биологийн хэвийн хэмнэлийг эвдэж орж ирдгээрээ маш муу үр дагавартай.
5. Архи ба толгойн өвчин
Архи ууж байх явцад судас тэлэгддэг. Дараа нь агшдаг. Үүнтэй холбоотойгоор толгой өвдөх асуудал их тохиолддог байна. Мөн толгой өвдөх эмгэг жамд чухал ач холбогдолтой оролцдог нейротрансмиттерүүд болох гистамин, серотонин, простогландиний нийлэгжилтэнд архи нөлөөлдөг. Гэвч архи ба толгойн өвчнийг холбож буй жинхэнэ шалтгаан одоо хүртэл нууц хэвээр байна. 
6. Олон хоног, долоо хоногоор дараалж ууж байгаад болих үед яагаад хүн үхэх шахдаг вэ?
Үүнийг alcohol withdrawal syndrome гэдэг.   

     Архи, этанол нь төв мэдрэлийн системийн эсүүдэд нөлөөлнө. Мэдрэлийн эсийн мембран дээр GABA, glutamate гэсэн хоёр нейротрансмиттерийн рецептор байдаг. GABA мэдрэлийн эсийг тайван байлгах, глутамат нь мэдрэлийн эсийг идэвхижүүлэх нөлөөтэй. Олон хоног архидаад ирэхээр этанол нь GABA-г дарангуйлж, глутаматыг идэвхижүүлнэ. Дараа нь уухаа больсон ч гэсэн ТМС-ийн хэт идэвхижил үргэлжилсээр салганах, хөлрөх, зүрхний цохилт олшрох шинж илэрнэ. Архаг архичдын хувьд дотор муухайрах, бөөлжих, салганах, хөлрөх, сэтгэл түгших, сандрах, толгой өвдөх, хүрэх, сонсох, харах мэдрэхүйд өөрчлөлт орсноор хий юм харах, цаг хугацаа орон зайн баримжаа алдагдах шинжүүд илэрнэ. Өөрөөр хэлвэл ТМС-ийг хөөрлийн байдалд оруулдаг байна. 
Үргэлжлэл бий 
 

Children and adolescents knee pain- Хүүхэд, өсвөр насныханд тохиолдох өвдөгний өвдөлт

Хүүхэд, өсвөр насныхан гээд бодохоор өвдөгний урд талын өвдөлт санаанд ороод байх юм. Манайхаар эмчлүүлсэн 2 тохиолдлыг дурдая гэж бодлоо.
Тохиолдол 1
16 настай эрүүл, тамирчин хүү. 2  хөлийн өвдөгний урд хэсгээр өвдөнө, зүүн хөлийн өвдөлт илүү анзаарагддаг,  гар бөмбөг, хөл бөмбөгийн тэмцээнд орсны дараа 3 цаг хүртэл хугацаагаар өвдөг түгжигдэж байгаа мэт болоод, өвдгөө тэнийлгэж чадахгүй байдалд ордог. 20 минут хөдөлгөөнгүй суунгуут өвдөөд эхэлдэг. Сүүлийн нэг сар ийм байдалтай байна. Ямар нэгэн бэртэл гэмтэл аваагүй гэв. Үзэхэд зүүн хөлийн өвдөгний урд тойг болон тойгны доод хэсэгт хөндүүр эмзэглэлтэй, бага зэрэг хаван ажиглагдана. 4 толгойт булчингийн хүчийг шалгахаар эсэргүүцэл өгөхөд өвдөлт нэмэгдэнэ. Гэхдээ үений далайц хязгаарлагдаагүй. Мэдрэлийн талаас өөрчлөлтгүй. Халуун, улайсан шинжгүй. Би дотроо менискусын урагдал байж магадгүй гэж сэжиглээд MRI хийлгэсэн. Хариу нь mild Sinding Larsen Johansson Disease гэж гарсан.

Тохиолдол 2
14 настай хүү. 2 хөлийн өвдгөөр янгинаж байгаа мэт битүү өвдөлт мэдэгдэнэ. Спортын арга хэмжээнд оролцсоны дараа өвдөлт тэсэхүйеэ бэрх болж, хэд хоног хөдөлгөөн хязгаарлаж хэвтэхээр өвдөлтийн эрчим багасдаг. Зүүн нь баруунаас илүү хүчтэй өвддөг. Өөрийн анзаарснаар бол үсрэх хөдөлгөөн өвдөлтийг сэдрээгээд байх шиг санагддаг гэв. Өвчин намдаах үрэвслийн эсрэг эмэнд өвдөлт дарагддаггүй, аажимдаа багасдаг гэнэ. Үзлэгт тойгны доод хэсэгт хөндүүр, халуун, 4 толгойт булчинд эсэргүүцэл өгөхөд мөн өвдгөөр идэвхигүй аргаар хэт нугалахад өвдөлт нэмэгдэнэ. Бага зэргийн хаван хавдар ажиглагдана. Өөр онцын өөрчлөлтгүй. Рентген зургаар Osgood Shlatter disease гэдэг нь батлагдав.

Дээрх хоёр эмгэг бол хүүхэд, өсвөр насныханд хамгийн элбэг тохиолддог эмгэгүүд юм. Үүн дээр нэмээд тойгны хагас мултрал ховор тохиолдолд үхжилт үений үрэвсэл, дунд чөмөгний толгойн эпифиз салах эмгэг тус тус багтана. Товч тайлбарлахад Sinding Larsen Johansson disease гэдэг нь тойгны шөрмөсний дээд хэсгийн үрэвсэл буюу яг тойгны доод талд үрэвсэл явагдана гэсэн үг. Харин Osgood Shlatter disease гэдэг нь тойгны шөрмөсний шилбэ ясны төвгөрт ирж бэхлэгдэх хэсэгт буюу тойгны шөрмөсний доод хэсэгт үрэвсэл явагдахыг хэлнэ. Аль аль нь өвдөгний тэнийлгэгч механизмыг хэтрүүлэн ашигласантай холбоотой. Дээр нь хүүхдийн яс бүрэн бэхжээгүй тохиолдолд гуяны урд талын булчингийн хэт хүчтэй агшилтаас болоод шөрмөс хуулрах эрсдэлээр үүсдэг эмгэг юм.
Тойгны хагас мултрал охидод элбэг тохиолддог. Гол шалтгаан нь гуяны урд талын 4 толгойт булчингийн Q өнцөг 15 хэмээс их байгаа тохиолдолд тойг хагас мултрах эрсдэл өндөр.

Өвдөгний өвдөлтийн ялган оношилгоо- Knee pain DDx

Өвдөгний өвдөлтийн ялган оношилгоог хийхэд нэгт өвчтний нас, хоёрт өвдөлтийн байршил чухал ач холбогдолтой.
А. Насны хувьд ямар байдаг вэ?
Хүүхэд болон өсвөр насныханы хувьд тойг хагас мултрах, шилбэ ясны төвгөр хэсгийн үрэвсэл буюу Осгүүд Шлаттэрийн гэмтэл (Osgood- Shlatter lesion), тойгны шөрмөсний үрэвсэл (jumper's knee), дамжсан өвдөлтийн шалтгаан нь дунд чөмөгний толгой хэсгийн гулгалт (slipped capital femoral epiphysis) болон остеохондрит байж болно.
Насанд хүрэгчид тэр дундаа хөдөлмөрийн насныханы хувьд өвдөгний холбоосуудын гэмтэл, үрэвсэлт үений эмгэгүүд, үжилт артрит, бурсит, тойг ясны үрэлцсэн эмгэг гэх мэт тохиолдож болно.
Ахмад настнуудын хувьд өвдөг өвдөж байвал  остеоартрит, тулай, тахимны хонхорт уйланхай үүсэх гэсэн эмгэгүүдийн хооронд ялган оношлогоог хийвэл зохистой.
Б. Байрлалын хувьд ямар байх вэ?
1.  Өвдөгний урд талын өвдөлт 
Patellar subluxation or dislocation - Өвдөгний тойгны хагас болон бүтэн мултрал
Tibial apophysitis (Osgood Schlatter Lesion)
Jumper's knee (patellar tendonitis) - Тойгны шөрмөсний үрэвслийг тодруулахад өвдөгний урд хэсгийн өвдөлтийн дийлэнх шалтгаан нь өвдөг тэнийлгэгч 4 толгойт булчингийн тойг дээгүүр давж өнгөрөөд шилбэний бүдүүн ясны төвгөр хэсэгт бэхлэгдэж буй шөрмөсний дээд болон доод хэсгийн хэт ачаалалтай холбоотой үүсэх шөрмөсний үрэвсэл байх нь элбэг учраас бүтцийн энэхүү онцлогыг ялган оношлогоо хийхдээ байнга санаж байх нь тустай.
Patellofemoral pain syndrome (chondromalacia patellae)
2. Өвдөгний дотор хажуу талын өвдөлт 
Өвдөгний дотор хажуу холбоосын суналт, гэмтэл
 Дотор менискусын урагдал
Pes anserine bursitis
Medial plica syndrome
3. Өвдөгний гадна хажуу талын өвдөлт
Өвдөгний гадна хажуу холбоосын суналт, гэмтэл
Гадна менискусын урагдал 
Iliotibial band tendonitis
4. Өвдөгны ар буюу тахимын хонхрын өвдөлт
Уйланхай үүсэх (Baker's cyst, Popliteal cyst)
Арын хэрээсэн холбоосын гэмтэл

Evaluation of knee pain - Өвдөгний системчилсэн үзлэг

Өвдөгний өвдөлттэй тохиолдлууд ихсээд л байна. Би гэдэг хүн "өвдгийг" нэг их сайхан дэлгэрэнгүй бичихсэн гэж бодоод 2 жил болсон байна. Одоо шууд төлөвлөгөөнийхөө дагуу бичээд явахгүй бол назгайрсаар 20 жил болох шинжтэй. Ерөнхийдөө системчилсэн үзлэг, ялган оношилгоо тус тусдаа сэдэв болж ороод, үргэлжлүүлээд өсвөр насны хүүхдүүдийн өвдөгний өвдөлт, спортын гэмтэл, остеоартрит гээд  өвдөгний тухайд  5 бичлэг нэмнэ гэж төлөвлөсөн байгаа.

Асуумж
Механик шинж тэмдэг -  энд гэмтэл авах үед өвдөг тасхийж дуугарах, идэвхитэй хөдөлгөөний дараа өвдөг түгжигдээд байгаа мэт санагдах, өөрөөр хэлбэл бүрэн тэнийж, нугалж чадахгүй, үен дотор хориг үүсээд байх, эсвэл өвдөг бэхэлгээгүй болчихсон мэт , алхахаар өвдөг салж уначих гээд байгаа мэт санагдах шинжүүд багтана.
Гэмтэл авлаа, өвдөг тасхийж дуугараад алхаж чадахгүй өвдлөө гэхэд өвдөгний холбоосын бүтэн урагдал байж болзошгүй гэж сэжиглэх хэрэгтэй.
Жишээ нь: Тамирчид бэлтгэл хийсний дараа өвдөг тэнийчихээд нугарч өгөхгүй удаад байдаг, хөдөлгөөн хийхээр өвдөг түгжигдээд байдаг гэвэл менискусын урагдал байх магадлалтай.
Өвдөг салж уначих гээд айлгаад байгаа бол тойгны хагас мултрал, эсвэл холбоосын 1, 2-р зэргийн урагдал байж болно.
Шингэн хурах- гэмтэл авлаа , тэр дороо их хэмжээний шингэн үүсээд ирвэл нэг бол холбоосын бүтэн урагдал ялангуяа урд талын хэрээс хэлбэрийн холбоосын тасралт эсвэл ясны хугарал байж болно. Харин 1-2 хоногийн дараанаас шингэн хураад, тэгэсгээд аяндаа гайгүй болсноо жаахан идэвхитэй хөдөлгөөн хийнгүүт дахиж шингэн үүсээд яваад байвал менискус гэмтсэн байх магадлалтай.
Гэмтлийн механизм - өвдөг нугалсан байрлалд урд талаасаа хүчтэй цохилт авахад ар талын хэрээс хэлбэрийн холбоос гэмтэнэ. Өвдгийг гадна хажуу талаас их хүчээр үйлчлэхэд дотор хажуугийн холбоос, дотор талаас нь гадагш чиглэлтэй хүчээр үйлчлэхэд гадна хажуугийн холбоос урагдана. Өвдөг хэт тэнийхэд хэрээс холбоосууд гэмтэнэ. Харин гэнэт эргэх, өвдгөөр мушгисан хөдөлгөөн их хийвэл менискус гэмтэнэ. Гүйж байгаад гэнэт зогсох, хурдан чиглэлээ өөрчлөх зэрэгт урд талын хэрээс холбоос гэмтэх нь элбэг.
Нэмээд өмнө нь өвдгөө гэмтээж байсан уу, тийм бол ямар арга хэмжээ авч, хэр хугацаанд өвдөлтгүй болж байсныг лавлана. Мөн бусад үеэр өвдөх шинж илэрдэг үү, тулай, артрит байгаа эсэхийг тодруулах хэрэгтэй.
Үзлэг
2 хөлийг харьцуулж харна. Улайсан, хөхөрсөн, хаван хавдар байгаа эсэхийг ажиглана. 2 талын өвдөгний дээд талын 4 толгойт булчин тэр дундаа өвдөгний дээд дотор талын булчин (m. vastus medialis obliques) 2 хөлд ижил байна уу, өвчтэй талын хөлд энэ булчин хатингаршсан шинж байна уу гэдгийг ажиглаарай. За тэгээд халуун эсэх, өвчин эмзэглэлтэй эсэх, шингэн бий эсэхийг тэмтрээд үзэх хэрэгтэй. 4 толгойт булчин- тойг- тэгээд 4 толгойт булчингийн шилбэний бүдүүн ясанд ирж бэхлэгдсэн шөрмөсийг гэх мэтчилэн өвдөгний бүтцэнд орж буй бүх элементийг нэг бүрчлэн тэмтэрч үзнэ. Дараа нь өвдөгний үеэр бүтэн нугалж, тэнийж, эргүүлж чадах байгаа эсэхийг үзнэ. Өвдөг нь тэнийхдээ 0 хэм, нугалахдаа 135 хэм, гадагш дотогш эргэх хөдөлгөөнийг тус бүр 10 хэмээр хийдэг үе билээ. Эдгээр далайц хэвийн хэмжээнд хадгалагдаж байгаа эсэхийг шалгаад, өвдөг нугалах тэнийлгэх булчингийн хүчийг эсэргүүцэл өгч шалгаж үзнэ. Тойгны зам хэр байгааг 4 толгойт булчингаа чангал гэж хэлж байгаад харж шалгана. 4 толгойт булчингийн өнцгийг тодорхойлно.Q angle 15 хэмээс дээш бол 4 толгойт булчингийн хүчтэй агшилтаар тойг хагас мултрах эрсдэл өндрийг харуулна. (хэрвээ уншигч та энэ талаар сонирхож байвал дэлгэрүүлээд интернетээс хайгаад, яаж өнцөг тодорхойлдог талаар сурч болно. Миний компьютороос зураг орохгүй байгаад хүлцэл өчье)
Өвдөгний үенд шингэн хурсан эсэхийг шалгахдаа өвчтнөө дээш харуулж хэвтүүлээд, өвдөг тэнийсэн байрлалд  тойгны хил хязгаар тод харагдаж байгаа эсэхийг ажиглаарай. Тойг тодорхой харагдахгүй бол шингэн хурсаны шинж юм. Тойг хагас мултарсан эсэхийг шалгахдаа тойгны дотор талд хуруугаа байрлуулаад гадагш чиглэлтэй түлхээд үзэхэд өвдөлт эсвэл тогтворгүй байдал илэрвэл сэжигтэйн шинж. Дараа нь гаднаас дотогш чиглэлтэй тойгыг түлхэж үзнэ.
Дараа нь өвдөгний урд болон ар талын хэрээсэн холбоос, дотор ба гадна хажуу талын холбоос , менискусын урагдалыг тус тусад нь илрүүлэх өвөрмөц сорилыг хийж үзнэ. (зураг оруулж болохгүй байгаа болохоор дараа тайлбарлахаар орхилоо)

Шинжилгээ
Хөлийг бага зэрэг хөдөлгөхөд л өвдөөд байгаа, дарахад хөндүүр эмзэглэл ихтэй, халуу оргиж, хавдсан өвдөгний үенээс соруулаад гарсан шингэнийг нь шинжилгээнд явуулах ёстой. Мөн цусны шинжилгээгээр цагаан эс, СОЭ, цаашилбал РА илрүүлэх бусад үзүүлэлтүүдийг үзнэ.

Neuropathic pain assessment and treatment - Мэдрэлийн гаралтай өвдөлт №2

Оношлогоо

Мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийг оношлоход асуумж чухал ач холбогдолтой. Эндээс архаг уу цочмог уу гэдгийг тодруулна. Мөн өвдөлтийн шинж чанараар нь баримжаа авах боломжтой. Өвдөлтийн оноо буюу 0-10 оноогоор өвдөлтийн эрчмийг тодорхойлно. Ингэж асуух зуураа ажиглах хэрэгтэй. Ерөнхийдөө бага зэргийн буюу (Pain score 0-3) үед хүн инээмсэглэх чадвартай байдаг. Өвдөж байгаа гэсэн ч инээмсэглэх чадвараа алдаагүй бол бага зэргийн өвдөлт гээд бодчихож болно. За тэгээд хамгийн сүүлд мэдрэлийн дерматомоор буюу мэдрэл явж салаалж байгаа талбайгаар бүсчилсэн өвдөлт өгч байгаа эсэхийг тодруулаарай.
Дараа нь мэдрэлийн үзлэг хийнэ. Мэдрэхүйг сайтар шалгах хэрэгтэй. Ингэхдээ хүрэлцэх, халуун хүйтнээр үйлчлүүлэх, самаар самнах, даралт учруулах, зүүгээр хатгах гэх мэтээр шалгана. Ингэхдээ эрүүл өвчтэй талыг харьцуулан үзэж, өвчтнөөс мэдрэхүй хэвийн, буурсан, эсвэл ихэссэн гэсэн үнэлгээг сонсон тэмдэглэгээ хөтөлнө. Нэмээд мэдрэлийн салаалалтаар мэдрэхүй алдагдсан эсэхийг өмнө зурж тэмдэглэнэ. Асуумж үзлэгээс урьдчилсан оношийг гаргаад булчингийн цахилгаан бичлэг гэх мэт нарийн шинжилгээгээр оношийг баталгаажуулна.
Үрэвслийн гаралтай өвдөлтийн үед зөвхөн эерэг шинжүүд болох мэдрэхүй ихэссэн шинжүүд илэрдэг бол мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийн үед эерэг дээр нэмээд мэдрэхүй буурсан болон алдагдсан сөрөг шинжүүд илэрдэг нь ялган оношлогооны ач холбогдолтой болно.

Эмчилгээ

Гол нь мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийн цаана ямар эмгэг байгааг тодруулж өөрөөр хэлбэл шалтгааныг зөв олж эмчлэх нь туйлын чухал.
Дан ганц өвдөлтөөс гадна өөрөөр хэлбэл мэдрэхүйгээс гадна тухайн хүний зан төрх, сэтгэл санааны байдал, сэтгэн бодох чадварт давхар нөлөөлдөг гэдгийг бодолцон эмчилгээг цогцоор шийдэж байвал тун сайн. Эмийн эмчилгээний тухайд хэт мэдрэгжсэн нейроны мэдрэгжилтийг өөр өөрийн механизмаар бууруулж буй хэд хэдэн төрлийн эмүүдийг ашиглана. Жишээ нь:
Сэтгэл гутралын эсрэг эмийн бүлэгт хамаарах амитриптилин мэдрэлийн гаралтай өвдөлтөнд нилээд үр дүн үзүүлж байна. Уналт таталтын эсрэг эмийн бүлгээс Кальцийн сувгийг хориглогч Габапентин (Tebantin), Натрийн сувгийг хориглогч Карбамазепин гэх мэт.
Эдгээр эмүүдийн гаж нөлөө нь өдрийн цагаар нойрмоглох, тэнцвэр алдах, толгой эргэх , жин нэмэх зэрэг болно. Ерөнхийдөө эхний 3-5 хоногт эдгээр гаж нөлөө илрээд аажимдаа алга болдогыг өвчтөнд сануулж байх хэрэгтэй.
Чихрийн шижин буюу диабеттэй хүмүүсийн захын мэдрэлийн эмгэгээс улбаалсан мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийг хэрхэн намдаах талаар дурдахад эмчилгээнд 1-р эгнээний, 2-р эгнээний бүр боломжгүй бол 3-р эгнээний эмүүд лүү хэрхэн шилжүүлж эмчлэх талаар гарсан олон улсын аргачлалыг танилцуулая. 1-р эгнээний эмэнд: амитриптилин 10-75мг/хоногт, габапентин 300-3600 мг/хоногт, трамадол 150- 300 мг/хоногт
 2-р эгнээний эмэнд: дээрх 3 эмийг хавсруулан хэрэглэх,
3-р эгнээний эмэнд: lamotrigine 200-400мг/хоногт, сэтгэл гутралын эсрэг эм +опиод байж болно. Хамгийн чухал нь тунг тооцоолох, дээрх мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийн эсрэг эмүүдийг бага тунгаас эхлээд барих тунд шилжүүлж явдаг учраас мэргэжлийн эмчийн зөвөлгөөгүйгээр дур мэдэн хэрэглэх нь туйлын осолтой болно. 
Эндээс мэдрэлийн гаралтай өвдөлтөнд үрэвслийн эсрэг эмийг хэрэглээд ямар ч үр дүнгүй болохыг ойлгосон гэдэгт итгэж байна.

Neuropathic pain №1 - Мэдрэлийн гаралтай өвдөлт

Өнгөрсөн баасан гаригт ЭХЭМҮТ буюу хуучнаар ЭНЭШТ-д "Өвдөлтийн менежментийг хөгжүүлэх нь" гэсэн олон улсын сургалт семинар оролцогч цөөнтэй ч мэдлэг түгээгч олонтойгоор боломжын өгөөжтэй сайхан болж өнгөрлөө. Гол санаа нь "Өвдөлтийн менежментийг хөгжүүлэх бодлого, удирдамж, үйл ажиллагааны чиглэл боловсруулах" тал дээр эрх мэдэл бүхий хүмүүсийн бодлыг сонсох, нэг чиглэлд нэгтгэх тал дээр анхаарч байсан болов уу гэж би хувьдаа ойлгосон бөлгөө. Ямартаа ч миний бие "Өвдөлт ба СЗЭ" чиглэлээр бяцхан илтгэл бэлдсэнээ тавьсан. Мөн Дэлхийн Өвдөлт Судлалын Нийгэмлэгийн тэргүүнээр ажиллаж байсан Troels Staehelin Jensen (Дээр байгаа зургийн голд зогсож буй эрхэм) доктор, профессорын лекцүүдийг орчуулан хэрэндээ идэвхи санаачлагатай оролцлоо. Өмнө нь мэргэжлийн орчуулга хийдэг л байсан. Гэхдээ энэ хүн шиг ийм цэгцтэй, цэвэрхэн, өөгүй үнэхээр мэргэжлийн илтгэгчийн түвшинд хүрсэн гэмээр хүний орчуулгыг хийж байсангүй. Орчуулга хийхэд урамтай сайхан байснаа заавал дурдмаар санагдлаа. Эхний лекц нь IASP Буюу Дэлхийн Өвдөлт Судлалын Нийгэмлэгийн талаарх танилцуулга, тэтгэлэгт боломжуудыг дурдсан илтгэл байв. Дараагийн лекц нь "Мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийн оношлогоо, эмчилгээ" гэсэн сэдэв байлаа. Эндээс товчлон мэдээлэл түгээхээр шийдсэнээ хуваалцаж байна. Хүлээн авна уу?

Архаг өвдөлтийг үндсэндээ 3 ангилдаг. Үүнд:  носисептив буюу үрэвслийн, невропатик буюу мэдрэлийн гаралтай, шалтгаан тодорхойгүй гэж 3 хуваана. Үрэвслийн гэхээр мэдрэлийн төгсгөл цочирч өвдөлт дамжина. Шинж чанарын хувьд янгинах, дүүрэх, унжих, цардайх, чилэх, базлуулах маягийн өвдөлттэй. Өвчин намдаах эмэнд үр дүнтэй. Невропатик гэдэг нь мэдрэлийн эмгэг эсвэл мэдрэлийн гэмтэлтэй холбоотойгоор өвдөлт дамжих ба зүүгээр хатгах мэт, хутгалах мэт, хөрөөдөх мэт, өрөмдөх мэт, цахилгаан гүйх мэт, бадайрч хөлдөх мэт, шатаж түлэгдэх мэт, жирс жирс хийх гэсэн шинж чанартай өвдөлтийг өгнө. Өвдөлт нь захын мэдрэлээс эхлээд нугасаар дамжин тархинд хүрдэг. Невропатик өвдөлтийн үед эмгэг жам, шинж тэмдгийн хооронд ялгах тодорхой зааг байхгүйтэй холбоотойгоор мөн захын мэдрэл болон төв мэдрэлийн системд хэт мэдрэгжил үүссэнээс болоод тэр бүрийд амархан намдаад байдаггүй, архаг хэлбэрт шилжих нь олонтоо, өөрөөр хэлвэл эмчлэхэд туйлын төвөгтэй өвдөлтийн нэг хэлбэр юм.

Үрэвслийн өвдөлт яагаад амархан намддаг вэ гэвэл мэдрэл өөрөө гэмтдэггүй мөн үрэвслийг намжаагаад ирэхээр дагаад өвдөлт буурдаг. Харин мэдрэлийн гаралтай өвдөлтийн үед гэмтсэн мэдрэл эдгэсэн ч дурдатгал өвдөлт байсаар байдаг.
ALLODYNIA- жирийн үед өвдөлт үүсгэхгүй цочруулаар үйлчлэхэд өвдөж байх Жишээ нь: илэхэд өвдөх, хувцас өмсөх тайлахад хувцасны материал биед хүрэлцэхэд өвдөх
HYPERALGESIA- бага зэргийн өвдөлтийг маш хүчтэй өвдөлт мэтээр хүлээн авах шинжийг хэлнэ. Өөрөөр хэлбэл эдгээр нь хэт мэдрэгжилт болсныг зааж өгч байгаа юм. Эмгэг жамын хувьд товчхон ярихад ийм байна. Үргэлжлүүлээд оношлогоо эмчилгээний талаар өгүүлнэ.