New rotation- Mental health №1

Аагим халуунд аахилж үхлээ гэж үглээд байсан чинь тэнгэр сонссон бололтой "бороо шиг бороо" орж гийгүүллээ. Би баяртай байна. Энэ сард сэтгэцийн эрүүл мэндийг судалж байгаа. Гол цөм ярианд байдаг болохоор өвчтөн үзэхэд тун чиг их тэвчээр шаардах бололтой. Бүтэн цаг юу ч дуугарахгүй харж зогсох, тэвчсэний дүнд 3-хан өгүүлбэртэй тайлбар сонсохоор дутуу нойртой хоночихсон мэт мэдрэмж төрөх юм. Тай хэл мэддэг байсан ч болоосой. Гэхдээ номтой нөхөрлөж байгаа цагт голоо алдахгүй шүү.

 Сэтгэцийн эрүүл мэнд гэдэг зүйл Монголд хаягдсан гээд хэлчихэд буруудахгүй. Томоохон эмнэлэгүүдэд сэтгэцийн эмч байтугай сэтгэл зүйчийн орон тоо байдаггүй. Ирээдүйд өөр болох л байх гэсэн итгэл бол байна.

Хүний сэтгэлийг эмчлэхгүйгээр биеийн өвчнийг бүрэн илааршуулна гэж байхгүй гэдгийг бол би нэг муухан гадарлаад байдаг байсан юм. Биеийн болоод сэтгэлийн өвдөлтийг анагаадаг болчихвол харь нутгийг зорьсны хэрэг гарах гээд байдаг. Хичээдэг л газар. Гэхдээ анагаах төгсөөд 3 жил резидент хийж эзэмшдэг нарийн мэргэжлийг би сарын дотор сурна гэж юу байхав. Энэ тойролтоос дэмийрэл, сэтгэл гутрал, архины хамааралт хам шинж, хүйсийн эмгэг гэсэн 4 сэдвээс бага сага ойлголттой болчихвол сайн ажиллалаа гэж өөрийгөө үнэлнэ.

1993 онд ДЭМБ-аас гаргасан ОУ-ын 10-р ангиллаар сэтгэцийн эмгэгийг органик болон үйл ажиллагааны гаралтай гэж хоёр хуваажээ. Органик гаралтай гэдэгт нь дэмийрэл \delirium\ , тэнэгрэл болон бусад сэтгэц идэвхит эмийн хэрэглээнээс болж үүссэн сэтгэцийн болоод зан төрхийн эмгэгүүд багтана. Үйл ажиллагааны гаралтай эмгэгт бидний сайн мэдэх шизофрени, оюуны хомсдол, сэтгэл гутрал гэх мэт өвчнүүд ордог байна. Эхний өдөр хамрагдсан journal club-аар

 " Английн гетеросекс бус хүмүүсийн сэтгэцийн эрүүл мэнд" гэсэн судалгааны ажилтай танилцсан. Гол мессэж нь: "Бэлгийн чиг баримжаагаар ялгаварлан гадуурхах нь нийгмийн талаас үзүүлж байгаа гол стресс үүсгэгч хүчин зүйл юм. Үүнээс болоод гетеросекс бус хүмүүс сэтгэцийн эмгэгээр илүүтэй өвчилж байна" гэсэн дүгнэлт гарсан байна. 1977 онд гарсан ОУ-ын 9 ангилалд ижил хүйстнээ сонирхох хандлагыг сэтгэцийн эмгэг болгон оруулсныг 1990 оны 5 сарын 17-ны дэлхийн эрүүл мэндийн 43 дахь чуулга уулзалтаар хүчингүй болгосон. Харин трансжэндэр хүмүүсийн тухайд 10-р ангилалд "Gender identify disorder" \ яаж орчуулах вэ? хүйсийн эмгэг?\

хэмээн багтсан хэвээр байгаа ч Франц улс дэлхийд анх удаа 2010 онд сэтгэцийн эмгэгийн жагсаалтаас хассан байна.

Дэлхийн сэтгэцийн эмч нарын холбооноос гаргасан тодорхойлолтоор ижил хүйстэнээ сонирхох нь орчноос шалтгаалахгүй, биологийн гаралтай, генийн бүрдлээс улбаатай төрөлхийн зүйл. Ижил хүйстэн байх нь хувь хүний сонголтоор шийддэг асуудал биш юм гэдэг дүгнэлтийг олон олон судалгааны ажил хийсний эцэст шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр батлаад гаргаад ирсэн байна. Тиймээс эмч нар минь, бид ядаж энэ тал дээр зөв мэдээллийг бусдад тарааж байх хэрэгтэй болов уу? За ингээд сэтгэцийн талын анхны хичээл конец фильма. Дараагийн дугаарт " DELIRIUM"

Congratulations Ajarn PU

Сирираж эмнэлэг 2010 оны шилдгүүдээ тодрууллаа. Эхний зурган дээр манай "Өвдөлтийн клиник"- ийн захирал, проф, багш Понгпарадээ эмнэлгийн даргаас цомоо гардан авч байна. Яагаад энэ хүн шагнал авах болов оо гэж үү? Хийж бүтээсэн зүйлээрээ дэлхийд танигдсан тул хөдөлмөрийг нь ийнхүү үнэлэн урамшуулж байгаа хэрэг юм. Австрали, Шинэ Зеландын Honorary fellowship- т шалгаран уригдсан тул шагнав гэж бичсэн байна лээ. 

2 дахь нь оны алдартнууд нэгэн дор цуглан дурсгалын зураг татуулж байгаа байдал.

Бүгдээрээ гайхамшигтай мундаг хүмүүс учраас сайн энерги нь компьюторын дэлгэцээр дамжин танд хүрэх болтугай хурай хурай хурай...

"Ээж охин хоёр" Охин нь манай анги. Бид 2 нас чацуу, мэргэжил нэгтэй нөхөд.

                          " Манайхан"

Эмч байх сайхаан

Эмч байхын нэг сайхан нь юу гээч? Өдөрт маш олон түүх уншигддаг болохоор би мэргэжилдээ хайртай. Олон хүний амьдралд шууд болон дам холбоогоор оролцох боломжтой. Өвчин гэдэг эмчлэхэд бэрхтэй. Би таныг эдгээгээд өгнө гэж ам гарах аргагүй. Оролдоод үзье гэсэн нь л хамгийн шударга хариулт болох байх даа. Эмч хүн зарим нэг онцгой сэтгэгдэл төрүүлсэн тохиолдлыг мартдаггүй. Жишээ нь: надад энэ 7 хоногийн байдлаар үхлээ хүлээн дэмийрч хэвтээ ээжийн охин нь болох трансжэндэр бүсгүй онцгой санагдсан. Анх би тэднийг 3 сарын өмнө харж байсан юм. Ямар мундаг өөрийгөө арчилдаг охин бэ гэж дотроо дуу алдтал эрэгтэй хоолойгоор ярьж намайг цочоож алах шахсан хог байгаан. Тухайн үед ээжийнх нь биеийн байдал харьцангуй сайн байсан. Тэр ээжийнхээ эмчилгээг маш сайн мэдэж байсан нь надад удаах хүчтэй сэтгэгдэлийг төрүүлсэн. Ээждээ хайртай сайн охин. Хэд хоногийн өмнө дахин дуудагдаад очтол өвчтөн өөрийн ухаангүй, дэмийрэлтийн байдалтай, ерөнхийдөө явахаар болчихсон нь ойлгомжтой байлаа. Ийнхүү энэ 7 хоногт өдөр бүр тэднийг эргэдэг ажилтай болов. Очих тоолонд өөртөө итгэлтэй, өрөөлд хүндэтгэлтэй ханддаг, жигтэйхэн ганган цэмцгэр охин нь сууж л байдаг. Харин өнөөдөр охины аав бололтой хүн ирсэн байв. Эрэгтэй мөртлөө эмэгтэй хувцас өмсөөд байгаад нь дургүй бололтой. Хүний хүсэл сонирхол ямар байх нь хамаагүй, магадгүй масс " гажиг" хэмээн дургүйлхэн хүлээж авдаг тэр трансжэндэр охин миний үнэлэмжээр бол хамгийн сайн хүн. Эхийгээ хайрлаж байгаа хайр нь түүнийг хүчирхэг болгон тодотгож өгч байгаа юм. Би хайр мэдрэхээрээ хамар шархираад амархан уйлчих гээд байдаг. Ингээд бичиж байтал намайг уйлуулсан нэг тохиолдол санаанд орчихлоо. Эцэг эхээ багадаа алдсан, ээжийнхээ дүү дээр өссөн 17 настай хүү. Тэгсэн ээжийн оронд ээж болсон хүн нь бас хавдраар нас барчихаж байгаа юм. Бид эгчийг нь амьдралын сүүлчийн өдрүүдэд очиж үздэг, хөнгөвчлөх эмчилгээ хийдэг байлаа. Тэр хүү эгчийнхээ дэргэдээс холдоно гэж байхгүй, дэвүүрээр сэвэх, нулимс, хөлсийг нь арчих, гар хурууг нь илэх, ус уулгаж байгаа хандлага зэрэг нь эгчдээ маш их хайртайг сохор хүнд ч мэдрэгдтэл харуулж байсан болохоор би мартдаггүй юм. Эгч нь өнгөрөхөд би тэр хүүг өрөвдөн, элэг эмтрэн уйлж байлаа. Гэхдээ эмч хүн хариуцлагатай бас хатуу чанга байх ёстой. Ялангуяа үхэл амьдралын зааг дээр ажилладаг мэргэжилтнүүд хурц ухаантай, зоригтой байх шаардлагатай. Өвчтний ар гэртэй нь нийлэлдээд, тохиолдол бүр дээр уйлаад байвал утгаа алдана биз дээ.

Манай мэргэжлийн бас нэг сайхан нь юу гээч? Эмч өвчтөн 2-ын хоорондын нандин харилцаанд оршино. Тэр бүр хүнд хэлдэгггүй, яриад байдаггүй нууцаа эмчид л дэлгэнэ. Тэр бүр хүний гар хүрээд байдаггүй хэсэгт эмч л хүрнэ. Маш хүчтэй архаг өвдөлттэй шаналж яваа өвчтөн ганцхан эмчийнхээ хошин үгэнд баясаж, бүр нэг сайхан сэтгэл уужиртал инээж байхыг би харсан. Итгэл гэдэг хүний энергийн цөм гэлтэй. Өвдөлтийн эрчмийг өвчтөн өөрийн сэтгэлийн хүчээр бууруулах боломжтой гэдгийг та мэдэх үү? Тэр замд нь эмч хүн л өвчтнөө хөтөлнө шүү дээ. Үүний тулд эмчээ та ихийг унших ёстой, шинэ бүхнээс хоцрохгүй байх хэрэгтэй.

Эмч байх сайхан ч эмч шиг эмч байх амаргүй.

2013 онд гарах " Ээждээ" номын хэсгээс

2010.08 сар \ өврийн дэвтрээс ургасан тэмдэглэл\

Яг жилийн өмнө та минь тэнгэр лүү одсон. Яг энэ цаг мөчид гэнэтхэн, палхийтэл яваад өгсөн. Энэ өдрийг, тэр жилийг таны хайрладаг, таныг хайрладаг, таниас тасарч унасан үрс чинь мартахгүй. Голоо тасартал харамсаж, элгээ эгштэл уйлж өнгөрөөнө. ҮР чинь унтаагүй, харийн нутгийн 2 лааг ээлж дараалан асааж, эхлэхээс дуусах хүртэл нь ажиглаж, дөлөнд нь таныгаа олж харах гэж хичээн сууна. Та минь надад ямар их хайртай байлаа, дэндүү их хайртай байсан. Насаараа тандаа эрхэлж явах юм шиг л бодож байлаа.

Наран нааддаг энгэрт тань

Гунигаа би асгачихаад

Цэцэгс дэлбээлдэг харцнаас тань

Урмаа би асаадагсан

Ээжээ, охин чинь таныгаа хэмжээлшгүй ихээр санаж байна. Зүгээр нулимс урсгах биш бүр мэгшин уйлж байгаад тандаа бичиж байна. Энэ давчидсан сэтгэлийг ямар нэг аргаар гадагшлуулахгүй бол шөнө бүр таныгаа зүүдлээд, эрүүл солиотой нь мэдэгдэхгүй, хүн сүг болчих гээд байна.

Намар, намар, намар л үргэлжилнэ

Намайг та минь санадаггүй юм уу?

Уйлж дуудлаа зүрхэндээ би

Та аргадсангүй

Унаж ойчоод бэртлээ би

Та эмчилсэнгүй

Ийм эрт орхиод явна гэж зүүдлээ ч үгүй шүү ээжээ. Одоо ч таныгаа байхгүй гэдэгт нэг л итгэж өгөхгүй байна. Ээжээ, охин чинь таныгаа санаад байх юм байна шүү дээ, би тэгээд тангүйгээр яаж хорвоог туулах юм бэ? Нүд хавдаад, хамар бөглөрөөд, амьсгалж чадахгүй, амьсгалж болохгүй, давчдаад байна. Дэлхий хүртэл жижигхэн санагдаад, ганцхан надад л амьсгалах агаар олдохгүй байгаа мэт хэцүү байна.

Айлын хүүхдүүдэд шоглуулаад

Айдсандаа хүлэгдэж жихүүцээд

Бүтэн хүмүүст атаархаад

Битүүхэндээ таныг үгүйлээд

Охинд нь гэрийнхнээ харах хэцүү байсан. Тэднийг дотроо яаж шаналж яваа бол гэж бодохоор гол тасрах гээд байдаг. Бушуухан зугтаад, хэн ч намайг танихгүй газар луу явчихмаар байсан үед олдсон боломж болохоор алдахыг хүсээгүй, цор ганцаараа харийн газарт нисээд ирсэн. Охинд нь өөр өөртэйгөө ярилцах, өөрийгөө уучлах, ирээдүйд итгэх итгэлээ дахин олж авах орон зай хэрэгтэй байсныг та минь ойлгоорой. Эргэж очоод, гэр бүлээсээ дахин холдохгүй. Аавыгаа асарч халамжлах болно. Таныхаа хийж дуусгаагүй, үзэж амжаагүй бүхнийг хийж, үзэж, нэр төртэй сайхан амьдралаар амьдарч, урт удаан наслах болно. Бас яг л тан шиг сэргэлэн цовоо байж, тачигнатал инээж амьдарнаа үр чинь. Тэгээд насан эцэслэхийн цагтаа, тандаа очиж, өвөрт тань үүрд амгалан нойрсох болно.

Энгэрт тань зүүгдэн

Эрхэлж өссөн дөө үр чинь.

Ачийг тань хариулж амжаагүй ч

Амьсгалах тоолондоо санаж яваа шүү үр чинь.

Хатуу амьдралын өршөөлгүй тавиланд бүдчин байж, охин нь таныгаа явуулая даа. Бүтэн жил өнгөрлөө. Одооноос эхлээд таныг байхгүй гэдэгтэй эвлэрье. Албан ёсоор, зүрх сэтгэлдээ тантайгаа салах ёс гүйцэтгэж байна. Баяртай миний хайртай ээжээ. Та минь энэ нэг жил тэнгэртээ амар байж чадахгүй, газраас байнга дуудлагатай хэцүү байсан байх. Одоо амар даа. Охин нь дахиж таныгаа дуудахгүй ээ. Сүнсийг тань амраая. Та минь үүлгүй цэнхэр тэнгэртээ үүрд тайван нойрс доо.

Надаас явсан өдрөөс хойш

Намар, намар, намар л үргэлжилнэ.,,

Жихүүн намрын өдрүүдийг

Сэтгэлээсээ яаж холдуулах вэ?

Жирийн зуны өдрүүдийг

Санаандаа яаж ургуулах вэ?

Declaration of Montreal - Монтрэйлийн тунхаглал

2010 оны Дэлхийн Өвдөлтийн Нийгэмлэгийн чуулга уулзалт Канадын Монтрэйл- д болж өнгөрсөн билээ. Эндээс дэлхийн өвдөлт намдаах нийгэмлэгийн гишүүн 129 орон санал нэгдэн, нэгэн тунхаглал гаргасныг чадах ядахаараа орчуулан Монгол эмч нартаа хүргэж байна.

Тунхаглалын гол мессеж нь "Хүн өвдөлтгүй байх эрхтэй"

Дэлхийн хэмжээнд өвдөлтийг зохих хэмжээнд хүртэл нь намдаахгүй байгаатай холбогдуулан өвдөлт намдаах нийгэмлэгийн салбар 64, гишүүн 129 орон санал нэгтэйгээр дэмжиж, уг тунхаглалыг гаргасан болно.

Дэлхийн ихэнх оронд өвдөлтийн менежмент хангалтгүй байгаагийн учир нь:

1. Гэмтэл, өвчин, эцсийн шатандаа орсон эмгэгээс үүдэлтэй цочмог өвдөлтийг эмчлэх эмчилгээний тактик муу, архаг өвдөлтийг бусад архаг хууч өвчний \ жишээ нь: чихрийн шижин, зүрхний эмгэгүүд гэх мэт\  нэгэн адил түвшинд авч үзэхгүй байх

2. Эмч, эмнэлгийн ажилтан хүмүүсийн өвдөлтийн механизм, менежментийн талаарх мэдлэг хомс байх

3. Архаг өвдөлтийг үл тоомсорлож, анхаарч үзэхгүй байгаа байдал

4. Дэлхийн ихэнх улс оронд төрийн зүгээс өвдөлт, түүний менежменттэй холбоотой гаргасан эрх зүйн акт байдаггүй учраас өвдөлттэй холбоотой судалгааны ажил, сургалт явуулах боломж хомс, дэмжигдэх нь ховор байна.

5. Өвдөлтийн АУ нь тодорхой, биеэ даасан, онол практикаар батлагдсан, сургалтын тусгай хөтөлбөрөөр заагддаг анагаахын шинжлэх ухааны нэгэн том салбар ШУ болохыг таньж мэдээгүй байдал

6. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагаас шинэчлэн гаргасан тооцоогоор дэлхий дээр дунд зэргээс хүчтэй өвдөлттэй 5 тэрбум хүн зохих эмчилгээг хүлээж авах, хийлгэх боломжгүй нөхцөлд амьдарч байна.

7.  Өвдөлт намдаахад зайлшгүй шаардлагатай эм бэлдмэл тэр дундаа хар тамхины бүлгийн эмэнд тавих хяналт хэт чанга байгаа байдал тус тус нөлөөлж байна гэж үзжээ.

Хүний үндсэн эрхтэй холбогдуулан \ уучлаарай, дараа үргэлжлүүлье\

Declaration that Access to Pain Management Is a Fundamental Human Right

We, as delegates to the International Pain Summit (IPS) of the International Association for the Study of Pain (IASP) (comprising IASP representatives from Chapters in 64 countries plus members in 130 countries, as well as members of the community), have given in-depth attention to the unrelieved pain in the world,

Finding that pain management is inadequate in most of the world because:

• There is inadequate access to treatment for acute pain caused by trauma, disease, and terminal illness and failure to recognize that chronic pain is a serious chronic health problem requiring access to management akin to other chronic diseases such as diabetes or chronic heart disease.
• There are major deficits in knowledge of health care professionals regarding the mechanisms and management of pain.
• Chronic pain with or without diagnosis is highly stigmatized.
• Most countries have no national policy at all or very inadequate policies regarding the management of pain as a health problem, including an inadequate level of research and education.
• Pain Medicine is not recognized as a distinct specialty with a unique body of knowledge and defined scope of practice founded on research and comprehensive training programs.
• The World Health Organization (WHO) estimates that 5 billion people live in countries with low or no access to controlled medicines and have no or insufficient access to treatment for moderate to severe pain.
• There are severe restrictions on the availability of opioids and other essential medications, critical to the management of pain.

And, recognizing the intrinsic dignity of all persons and that withholding of pain treatment is profoundly wrong, leading to unnecessary suffering which is harmful; we declare that the following human rights must be recognized throughout the world:

Article 1. The right of all people to have access to pain management without discrimination (Footnotes 1-4).

Article 2. The right of people in pain to acknowledgment of their pain and to be informed about how it can be assessed and managed (Footnote 5).

Article 3. The right of all people with pain to have access to appropriate assessment and treatment of the pain by adequately trained health care professionals (Footnotes 6-8).

In order to assure these rights, we recognize the following obligations:

1. The obligation of governments and all health care institutions, within the scope of the legal limits of their authority and taking into account the health care resources reasonably available, to establish laws, policies, and systems that will help to promote, and will certainly not inhibit, the access of people in pain to fully adequate pain management. Failure to establish such laws, policies, and systems is unethical and a breach of the human rights of people harmed as a result.
2. The obligation of all health care professionals in a treatment relationship with a patient, within the scope of the legal limits of their professional practice and taking into account the treatment resources reasonably available, to offer to a patient in pain the management that would be offered by a reasonably careful and competent health care professional in that field of practice. Failure to offer such management is a breach of the patient's human rights.

Note: This Declaration has been prepared having due regard to current general circumstances and modes of health care delivery in the developed and developing world. Nevertheless, it is the responsibility of: governments, of those involved at every level of health care administration, and of health professionals to update the modes of implementation of the Articles of this Declaration as new frameworks for pain management are developed.

Зар- "Өвдөлтийн сургалт" - ISAP, Pain Camp

Сайн байцгаана уу?

Зарын чанартай нэг зүйлийг зайлшгүй оруулах шаардлага гарлаа. Энэ оны 5 сарын 1-нээс 5-ны хооронд Тайландад олон улсын хэмжээний томоохон сургалт зохион байгуулагдах гэж байна. Энэ талаар өнгөрсөн оны нэг бичлэг дээр цухас дурдаад өнгөрч байсан санагдана. Монголоос нэг эмчийн бүх зардлыг дааж оролцуулая гэж байгаа юм. Тэгэхээр сонирхсон хүмүүс www.painmanagementcamp.com -луу ороод, application-ээ бөглөөд, холбогдох баримт бичиг, захидлаа хавсаргаад, энэ сарын 28-ны дотор @ хаягаар нь явуулна уу?

Нийт зардал 1500 доллар болно. \ онгоцны зардлыг оролцуулахгүйгээр\  Монголоос ирэх нэг л эмчийн бүх зардлыг нь даана. Харин өөр сонирхсон хүмүүс байвал тодорхой хэмжээний хөнгөлөлт хүртэх боломж бас байгаа.  Энэ сургалтыг Олон улсын өвдөлтийн нийгэмлэг, Тайландын өвдөлтийн нийгэмлэг, Зүүн Өмнөд Азийн холбоо, Махидол их сургууль гэсэн газрууд ивээн тэтгэж оролцож байгаа юмаа. Тэгэхээр та бүхэн материалаа хоног алдалгүй яаралтай бүрдүүлээд, 2 сарын 28-наас өмнө электрон шуудангаар илгээгээрэй. Шалгаруулалт нээлттэй шударгаар явагдах учраас хэн ч сонгогдож болно. Хамгийн гол нь англи хэлний мэдлэгтэй байх, улсын эмнэлэгт ажилладаг байх, дор хаяж 2 жилийн туршлагатай байх гэсэн шалгуур байгаа. Үүнийг хангаж байвал та ямар ч мэргэжлийн эмч, эм зүйч, сувилагч, хөдөлгөөн засалч байсан хамаагүй энэ сургалтанд сонгогдох бүрэн боломжтой. Асуух зүйл байвал jintana_negt@yahoo.com гэсэн хаягаар надтай холбогдоорой.

Монголоос аль болох олон эмч нар өвдөлтийн талаар өндөр мэдлэгтэй болоосой гэж хүсч байна.