Posture Center Spinal Rehabilitation

Манайд нэг сонирхолтой өвчтөн бий. Эмчилгээнд яваад бараг 4 сар болж байна. 23 настай, эрэгтэй, оюутан. Нуруу нь өвдөөд жил гаран болсон. Гүрийгээд яваад байсан, сүүлдээ хөдөлж чадахаа больсон. Анх бөхийж албадмал байрлалд орсон, маш их өвдөлттэй хүн ирсэн. Бүсэлхий нурууны нугалам хоорондын диск цүлхийж, мэдрэлээ дарснаас болоод хөлрүүгээ өвдөлт өгнө. Үндсэндээ бол мэс заслын заалт байсан ч гэлээ бид эмийн бус эмчилгээг уламжлалт эмчилгээтэй хослуулж хийхээр шийдсэн юм. Тайландад ажиллаж байхад яг ижилхэн оноштой мэс засалд орсон нурууны өвдөлт намдах нь байтугай архагших тохиолдол цөөнгүй байсан учраас би мэс заслаас татгалз гэж зөвлөсөн юм. Өвчтөн маань ч уйгагүй эмчилгээндээ ирсэн, бид ч бүхий л чадлаараа хичээсэн. Одоо өвдөлт намдсан, булчин суларсан. Удаан хугацаагаар нурууны өвдөлтийг хайхралгүй явсны уршиг нуруу муруйлт өгсөн. Тэрийг нь засах гэж одоо зүтгэж байна даа.

SHOULDER PAIN - Мөрний өвдөлт \ эмч нарт\

Мөрний өвдөлт

Мөр өвдөж байгаа тохиолдолд 4 шалтгааныг бодож байх хэрэгтэй. Үүнд:

1.      Ротатор кафф хавчигдах эмгэгүүд

2.      Ротатор кафф-ын кальци хуримтлагдсан шөрмөсний үрэвсэл

3.      2 толгойт булчингийн шөрмөсний үрэвсэл

4.      Далны тогооны дээд ирмэгийн гэмтэл (Урдаас хойшоо чиглэсэн)- SLAP гэмтэл

Асуумжаар тодруулах гол 5 асуулт:

1.      Яг хаана нь өвдөж байна вэ? \ротатор кафф-ын тендонитийн үед яг акриомон сэртэнгийн дор өвдөнө гэж заадаг. Харин 2 толгойт булчингийн тендонитийн үед бага зэрэг доохон, гар луу чиглэлтэй өвдөнө\

2.      Ямар хөдөлгөөн хийхэд өвдөлт сэдэрч байна вэ? \ ротатор каффын эмгэгийн үед гараа мөрнөөс дээш өргөсөн хөдөлгөөнийг хийхэд өвдөлттэй. Бицефсийн болон SLAP гэмтлийн үед гар доош унжуулсан хөдөлгөөнд мэдрэг болно\

3.      Өмнө нь өвдөж байгаад одоо өвдөхөөсөө илүүтэй хөшингө оргидог болсон тал бий юу? \ хөлдүү мөрний хам шинжийг илрүүлэх гол асуулт. Эхэндээ мөр нь өвддөг байж байгаад одоо өвдөлтгүй хөшдөг болсон гэвэл мөрний үений капсулын наалдацат үрэвсэл буюу хөлдүү мөрний хам шинж гэж оношилно.\

4.      Мөр нь өвдөөд хэр удаж байна вэ?

5.      Ямар тохиолдолд мөрний өвдөлт намддаг вэ?

Сүүлийн 2 асуултыг асууснаар цаашид оношилгооны ямар шинжилгээ хийх, эмчилгээний ямар төлөвлөгөө боловсруулах вэ гэдэгт чиглэл олж авна.

Бодит үзлэг:

Мөрний үеэр хийгддэг бүх хөдөлгөөнийг шалгаж үзнэ. Ротатор кафф шөрмөс хавчигдсан хам шинжийн хурц үед гараа өргөж чаддаггүй өвдөлттэй байдаг. Архаг наалдацат үрэвслийн үед гараа өргөдөг ч 60-90 хэм орчимд бага зэрэг өвдөлтийг мэдэрдэг.

Дээрх 4 булчинг ротатор кафф гэнэ.

1.      m.subscapularis гэмтлийг илрүүлэхдээ өвчтнийг зогсоож байгаад гараа нуруундаа аваад, бүсэлхийнээс дээш өргө гэж хэлнэ. Өвчтэй талын гар бүсэлхийнээс дээш явахгүй бол ротатор каффын далны доод булчингийн шөрмөс гэмтсэн байна гэж үзнэ.  Дараа нь өвчтөн 2 гараа хүйсэндээ аваад, гэдэс рүүгээ хүчтэй шахаж өг гэнэ. Энэ тохиолдолд тохой их биеэс хөндийрч байж сая хүн хэвлийдээ хүчтэй даралт үзүүлнэ. Харин тохой их биеэс салахгүй бол мөн далны доод булчингийн шөрмөсний гэмтэл гэж үнэлнэ. Үүнийг Наполеоны сорил + гэнэ.

2.      m. supraspinatus булчингийн хүчийг шалгахдаа

Өвчтнийг 2 гарыг хэвлий дээр нь тавьж байгаад эмч тохойн дээрээс нь дараад эсэргүүц гэж хэлнэ.

3.      m. infraspinatus and m. teres minor  Энэ 2 булчин нь мөрөөр гадагш эргүүлэх хөдөлгөөн хийхэд оролцоно. Өвчтнийг тохойгоо 90 хэм нугалуулаад , эмч бугалган дээрээс нь бариад дотогш эргүүлэх хүч өгөөд эсэргүүц гэж хэлнэ. Эсэргүүцэж чадахгүй бол дээрх булчингууд суларчээ гэж дүгнэнэ. 

Эмчилгээ:

Дээрх үзлэгийн дүгнэлтээс эмчилгээний төлөвлөгөө урган гарна.

1.      Эхлээд үрэвслийн эсрэг эмчилгээг хэсгийн дулааны эмчилгээг үрэвслийн эсрэг эмийн түрхлэгтэй хавсарч хэрэглэнэ. Яагаад гэвэл акриомон сэртэнгийн дор байгаа шөрмөс хөдөлгөөн хийх тоолонд үрэгдээд үрэвсээд байх хандлагатай. Манай эмнэлэгт Инфрарэд термо шарлагын аппаратыг voltaren gel –тэй ашигладаг. Бас лазер эмчилгээ хийж болно. Манайх милта гээд аппарат ашигладаг. Ултразвук бас хэрэглэнэ.

2.      Мөр дал тохой гарын сарвууг оролцуулсан иллэг хийнэ. Эхлээд дулааны эмчилгээ буюу өнгөц дулаан үүсгэх шарлага, гүний дулаан үүсгэх ультразвук хийсний дараа иллэг хийвэл илүү үр дүнтэй. Мөрний хөдөлгөөнд дал чухал үүрэгтэй оролцдог учраас далны эргэн тойронд иллэг зайлшгүй хийж өгөх, далыг нэг гараар дарж хамгаалж байгаад дасгал өгөх зэрэгт хүмүүс алдаад байх шиг харагддаг.

3.      Зүү эмчилгээ  ерөнхийдөө суганы орчимд, humerus дагуулаад тэмтэр, эрхий хуруугаар хүчтэй дараад явахад өвчтөн өөрөө хөндүүр цэгээ хэлдэг. Тэнд нь зүүгээр хатгаж механик гэмтэл учруулж өгнө. Дараа нь сунгалтын дасгал заавал хийлгэнэ.

4.      Дээрх сорилуудаар аль булчингийн хүч суларсан байна гэдгийг тогтоогоод тухайн булчингийн хүчийг чангаруулах дасгал зааж өгнө. Ингэхдээ эхлээд үений далайцын дасгал хийлгэнэ. Дээр зураг нь байгаа. Дараа нь хэрвээ далайц хязгаарлагдсан бол эмч даралт үзүүлэн идэвхигүйгээр сунгалтын дасгал хийлгэнэ. Ингээд үений далайц сайжирсны дараа эсэргүүцэлтэй дасгал өгч булчингийн хүчийг нэмэгдүүлнэ.

Stroke №2 -Цус харвалттай холбоотой үүсэх чадвар алдалтууд

Цус харвалт бол элбэг тохиолддог эмгэг, нийт харвалт өгсөн хүмүүсийн 33% нь нас бардаг. Утсан дээр алхан байж амьд үлдсэн өвчтнүүдэд бүгдэд нь сэргээн засах эмчилгээ зайлшгүй чухал ач холбогдолтой. Яагаад гэвэл тэдний тархины нэгээхэн хэсгийг баллуурдаад арилгачихсан бөгөөд энэ нь 5 төрлийн чадвар алдалтыг араасаа дагуулдаг. Тархины аль хэсэг гэмтсэнээс шалтгаалан арай өөр өөр хувилбарт шилжинэ. Энийг бичиглэх болсон учир гэвэл хэрвээ таны ойр дотны хүн энэ өвчнөөр өвдсөн бол тэднийгээ ойлгоорой. Таны хайртай хүн гэнэтхэн танихгүй хүн болсон мэт санагдаж болно. Санаагаар болоогүй, өвчнөөс болсон шүү гэдгийг ойлгож, тэднийгээ гэх халуун хайрын сэтгэлээ бүү дундруулаасай гэж хүснэ.

Тархины цус харвалтын дараа ямар чадвар алдалтууд үүсдэг юм бэ?
1. Саа саажилт буюу хөдөлгөөний хяналттай холбоотой бэрхшээл
Энэ нь хамгийн элбэг тохиолддог чадвар алдалт юм. Тархины гэмтсэн хэсгийн эсрэг талын бие саажих нь олонтоо тохиолдоно. Хэрвээ тал бие огт хөдөлгөөнгүй болсон бол гемиплеги гэнэ. Харин булчин суларсан ч хөдөлж байвал гемипарез байна. Энэ чадвар алдалтаас болоод тухайн өвчтөн маань өдөр тутмын үйл ажиллагаанд оролцоход бэрхшээл учирна. Хэрвээ тархины доод бага тархи гэмтсэн бол зохицолт хөдөлгөөний үйл ажиллагаа алдагдсанаас биеийн байршил өөрчлөгдөх, тэнцвэр алдах, алхаанд бэрхшээл учрах шинжүүд илэрнэ.
2. Мэдрэхүйн үйл ажиллагааны алдагдал (үүнд өвдөлт багтана)
Цус харвалтын дараа өвчтөн хүрэлцэх, дулааны, өвдөлтийн, байршилын мэдрэхүйгээ алдаж болно. Өвчтөн барьж буй зүйлээ танихгүй мэдрэхгүй бүр хүнд тохиолдолд өөрийн хөл гарыг ч таньж мэдрэхээ больдог байна. Зарим өвчтөнд парастези буюу арьс жирвэгнэх, чимчигнэх, бадайрах мэдрэмж төрж болно. Тархинд ирэх өвдөлтийн сэрлийг хүлээж авч боловсруулах хэсэг гэмтсэнтэй холбоотой байнгын архаг өвдөлт мэдрэгдэж болно. Мөн саа саажлаас болоод хөдөлгөөнгүй удсантай холбоотой мөр өвдөх нь элбэг.
3. Хэл яриаг ойлгох болон хэрэглэхэд бэрхшээл учрах
Цус харвалттай өвчтний 25%-д хэл ярианы бэрхшээл үүсдэг. Ярих, бичих, унших, ойлгоход бэрхшээлтэй болно. Тархины зүүн талд хэл ярианы төв байрлах бөгөөд Брокийн хэсэг гэмтсэн тохиолдолд тухайн хүн маань өөрийн бодлыг дүрмийн дагуу эвлүүлэн өгүүлбэр болгон хэлж чадахаа байдаг. Хэрвээ түүнээс доохон байрлах Верникийн төв гэмтвэл өөр бусдын хэлж ярьж байгааг ойлгож чадахаа байдаг.  Хэдийгээр дүрмийн хувьд алдаагүй зөв өгүүлбэр хэлж чадах ч харилцан ярьж буй хүний яриаг ойлгодоггүйгээс огт өөр утга авцалдаагүй зүйл ярих нь элбэг. Хэл ярианы хэд хэдэн төв гэмтсэн бол глобал афази буюу хэл яриатай холбоотой бүх үйл ажиллагаа алдагдана. Хүний ярьсныг ойлгохгүй, өөрийн бодлыг эвлүүлэн хэлж чадахгүй, уншиж, бичиж чадахгүй болдог байна.
4. Сэтгэн бодох, санах ойтой холбоотой үүсэх бэрхшээл
Цус харвалтын дараа анхаарал төвлөрүүлэх хугацаа богино болно. Ойрын хугацаанд болсон үйл явдлыг санахаа болино. Төлөвлөгөө боловсруулж чадахгүй, шинэ зорилгот үйлийг хийж чадахгүй, саажсан талыг мэдрэхгүй, тэр талаараа хариу үйлдэл үзүүлж чадахгүй, шинээр зорилгот хөдөлгөөн хийхэд суралцах чадваргүй болж болно. Хэд хэдэн алхам бүхий үйлдлийг гүйцэтгэх чадвараа алддаг байна. Өөрөөр хэлбэл бодол, үйлдэл хоёрын хоорондын холбоос алдагдана гэсэн үг.
5. Сэтгэл хөдлөлд бэрхшээл үүсэх
Биемахбодь болоод сэтгэцийн талаас алдагдсан чадваруудын араас харамсан гашуудах нь зүй ёсны хэрэг. Тиймээс өвчтөн ууртай, түгшүүртэй, гунигтай, айдастайгаар амьдарч эхэлдэг. Энэ нь сэтгэл зүйн хэвийн хариу урвал. Харин тархины аль хэсэг гэмтсэнтэй холбоотой мөн хувь хүний зан төрх, ааш араншин хувирч өөрчлөгдөж болно.

Geriatric Rehabilitation - Ахмадын СЗЭ

Ээж аав, эмээ өвөөдөө хайртай юу? гэж асуувал нэгэн дуугаар "хайртай" гэж хариулах бизээ. Нас ахиад ирэхээрээ хүүхэд шиг болчихдог, хөөрхөн хүмүүс шүү дээ ахмадууд маань. Хайрласандаа халамжлах юмсан, туслачих юмсан, баярлуулчих юмсан гэсэн сэтгэл биднээс ундраад байдаг. Харин хаанаас яаж эхлэхээ мэддэггүй. Эмч нарт үзүүлэхээр настнууд маань очно, тоймгүй олон зовиур хэлэх хүн ч бий, зарим үед настай чинь холбоотой өөрчлөлт гэхээс өөр хэлэх үггүй болох удаатай. Тэгвэл шинжлэх ухааны үндэслэлтэй зарим нэг мэдээллийг танд бэлэглэхээр шийдлээ.
"Эмгэг өтлөлт"- ийг мэдэхийн тулд "эрүүл өтлөлт"-ийн талаар эхлээд мэддэг байх хэрэгтэй.
Эрүүл насжилтын үед бүх эрхтэн тогтолцооны үйл ажиллагаа аажмаар буурдаг. Үүнд:
1. Эрхтэн системийн нөөц чадвар буурна \ энэ нь их ачаалалтай ажил, стрессийн үед илэрнэ\
2. Биемахбодийн дотоод зохицуулгын хяналт буурна. \ жишээ нь: дулааны зохицуулга алдагдах, мэдрэлийн төгсгөлүүдийн мэдрэг чанар буурах гэх мэт\
3. Гадаад орчны янз бүрийн хүчин зүйлд дасан зохицох чадвар буурна
4. Янз бүрийн цочруулд хариу өгөх чадвар буурдаг.
Эдгээр өөрчлөлтүүд нь янз бүрийн өвчин эмгэгийн үед улам ихэсдэг байна.  Эрүүл өтлөлт маань ямар үед эмгэг өтлөлт лүү шилжчихээд байдаг юм бэ? гэвэл үүнд нөлөөлөх хэд хэдэн хүчин зүйлс бий.
А. Биологийн хүчин зүйлс буюу хавсарсан өвчин эмгэг, доройтол, үений хөшингө, олон эм уух явдал
Б. Сэтгэцийн хүчин зүйлс буюу танин мэдэх чадвар буурсан байх, сэтгэлээр унаж гутарсан байх, амьдрал хүсэл эрмэлзэлгүй болох
В. Нийгмийн хүчин зүйлс буюу нийгмийн буруу ойлголт, халамж үйлчилгээ муу байх, барилга байгуулалтын зохион байгуулалт муу байх, тэтгэвэр тэтгэмж хангалтгүй байх зэрэг нь нөлөөлнө.
Ахмад настны үйл ажиллагааны чадварыг үнэлэх сорил байдаг. Үүнийг эмч нар маань ажилдаа хэрэглэх боломжтой шүү.

А- хялбархан гүйцэтгэж чадна
Б- хийхэд зарим нэг бэрхшээлтэй
В- хийж чадахгүй
Шалгуур:
1. Хурууны 1-р үеэр толгойн оройд хүрэх
2. Бүсэлхийн ар хэсэгт хүрэх
3. Хурууны үзүүрээр алганы зураасанд хүрэх \ чадахгүй байвал атгах хүчийг шалгаарай\
4. Гарын алгаар эсрэг талын хөлний дунд чөмөгний толгойд хүрэх
5. Долоовор хурууны өндгөөр эрхий хурууны өндгөнд хүрэх
6. Сууж байгаад хөлийн хуруу, гутландаа хүрэх
7. Гадны тусламжгүйгээр зогсох
За тэгэхээр 65-аас дээш настай ахмадууд маань дээрх үйлдлүүдийг хийж чаддаг л байх ёстой. Чадахгүй байна гэдэг нь "эмгэг өтлөлт" -ийн шинж.


"АШИГЛА, ҮГҮЙ БОЛ АЛДАНА" = ДАСГАЛ ХӨДӨЛГӨӨН ЧУХАЛ

Зуу насалж, зургаадай таяг тулж, үр ач бидэндээ үргэлж харагдаж байхын ерөөлийг өөд өөд нь өргөн дэвшүүлье ээ.

ICF - Олон Улсын Үйл Ажиллагааны Ангилал

Олон Улсын 10-р Ангиллыг эмч нар маань практикт хэдийн хэрэглээд эхэлчихсэн явж байгаа. Харин Үйл Ажиллагааны Ангиллыг одоо л дөнгөж Монголд нэвтрүүлэхээр зэхэж байна. ДЭМБ-ээс 2002 онд Олон Улсын Гэмтэл, Чадвар алдалт, Хөгжлийн Бэрхшээлийн Ангиллын 1980 оны хувилбарыг засварлаад ОУҮАА \ Олон Улсын Үйл Ажиллагааны Ангилал\ нэртэйгээр 54-р чуулга уулзалтаар баталгаажуулж, гишүүн орнууддаа хэрэглэхийг зөвлөжээ. Монгол Улсын ЭМЯ энэ ангиллыг практикт хэрэгжүүлэхээр ажлын баг томилж, идэвхитэй ажиллацгааж байгаа юм байна.  Миний бие энэхүү ангиллын монгол орчуулгыг хянах, засварлах үүрэгтэйгээр нилээн олон хоног сууж байгаагийн хувьд блог уншигч эмнэлгийн ажилчиддаа зориулаад бяцхан мэдээлэл өгье гэж бодлоо. 10-р ангилал бол өвчний шалтгааныг заадаг. Харин ОУҮАА нь тухайн хувь хүний үйл ажиллагаа ямар түвшинд алдагдсан бэ гэдгийг зааж өгнө. Хэрвээ дээрх 2 ангиллыг хослуулан хэрэглэвэл 1-т: өвчтний талаар өндөр нарийвчлалтай мэдээлэл өгөхөөс гадна цаашид авах арга хэмжээг төлөвлөхөд чухал ач холбогдолтой. 2-т:  Сэргээн засалч эмч нарын хувьд даатгалаас мөнгө гаргуулж авах гол үндэслэл нь ОУҮАА. Энэ ангиллыг практикт нэвтрүүлэх нэг хэрэг, ашгийг нь гаргаж, амьдралд хэрэгжүүлж хэвших нь сэргээн засалч эмч нарын сэтгэл зүтгэл, мэдлэг мэдэх хэрэг болж байна.

Үйл ажиллагааг 3 өнцгөөс харж үнэлнэ. Биемахбодь, хувь хүн, нийгэм талаас үнэлгээг хийнэ. Дотроо үндсэн 2 хэсэгтэй. Үүнд: 1. Үйл ажиллагаа ба чадвар алдалт 2. Орчны хүчин зүйлс орно. 1-р хэсэг нь дотроо биеийн бүтэц ба үйл ажиллагаа, зорилгот үйл ба нийгмийн оролцоо гэсэн хоёр бүрэлдэхүүн хэсэгт хуваагдаад энэ дотроо дэд хэсэг, зүйл ангиудад хуваагдаад явна. Орчны хүчин зүйлс гэдэгт хувь хүний ба хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлс багтана.

хувь хүний хүчин зүйлсийг энэ ангилалд ангилаагүй болно. Үүнд: хүйс, арьс өнгө, нас, бие бялдар, амьдралын хэв маяг, зуршил, тэмцэх чадвар болон бусад хүчин зүйлүүд багтана. Шаардлагатай тохиолдолд мэргэжилтэн эдгээрийг өөрөө үнэлнэ.

Чадвар алдалт гэсэн ойлголтыг орчны хүчин зүйлстэй уялдуулахгүйгээр тайлбарлана гэдэг бол амтгүй хоол л гэсэн үг. Утга болоод учир шалтгааны хувьд дутагдалтай.
  За тэгээд мэргэжил нэгт нөхөд минь энэ оны хагасаар монгол хэл дээр бичигдсэн ангиллын стандарт бэлэн болно. Хэрэглээд, хэвшээд, мэргэжлийн оношоо тавьж, мэдлэгээ үнэлүүлээрэй гэж ерөөе. Нэр томьёог хөрвүүлнэ гэдэг ихээхэн бэрх ажил байгааг нуугаад яахав. Таны гарт тун удахгүй очих 250 хуудастай нарийвчилсан ангилалтай холбоотой асуулт, санал хүсэлт, шүүмжлэлийг дуртайяа хүлээн авах болно.

ЭЭж- Нар, Нар- Ээж №3

Ээжээ охин нь таныгаа нар гэж боддогоо хэлсэн билүү. Өглөө бүр нар мандахад хацар халуу оргидог. Үнсүүлж байна даа гэж төсөөлдөг. Үнсүүлчихээд залбирдаг.  "Ээжээ, охиноо ивээгээрэй" гэж гуйдаг. Үе үехэн санадаг гэж худлаа хэлээд яахав дээ, үргэлж санадаг ээжийгээ.

Миний  ижий та
Гарынхаа дэргэд гар
Нүднийхээ дэргэд нүд байлгах гэж
Намайг төрүүлээгүй болохоор
Ухаанаасаа ухаан төрүүлсэн болохоор
Урт холын бодол минь
Тулганы захаас хол байдаг юм шүү
Ээжээ
Та хүүдээ гомддоггүй биз дээ
Хүү чинь
Уул өргөж таныхаа ачийг хариулах
Урт холын бодлын тэнд дараатай л яваа шүү

Гүрбазарын шүлгийн энэ нэгээхэн хэсгээр сэтгэлээн илэрхийлье. Уул өргөж, таныхаа ачийг хариулах, урт холын бодолд дараатай л явна үр чинь.